मुंबई-भुसावळ रेल्वे मार्गाला बळकटी! कसारा ते मनमाड दरम्यान १०,१५४ कोटी रुपये खर्चातून तिसरी आणि चौथी रेल्वे मार्गिका उभारली जाणार
मुंबई-भुसावळ रेल्वे विस्तार: मुंबई-भुसावळ रेल्वे मार्गावरील ताण कमी करण्यासाठी, कसारा ते मनमाड दरम्यान तिसरी आणि चौथी रेल्वे मार्गिका (लाईन्स) टाकली जाणार आहे. केंद्र सरकारने सुमारे १३१ किलोमीटर लांबीच्या या प्रकल्पासाठी १०,१५४ कोटी रुपयांना मंजुरी दिली असून, पाच वर्षांत हे काम पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या उपक्रमामुळे उत्तर महाराष्ट्रातील—विशेषतः जळगाव आणि भुसावळ परिसरातील—प्रवाशांना मोठा फायदा होणार असून, भविष्यात नवीन रेल्वे सेवा सुरू करण्याचा मार्गही मोकळा होणार आहे.
मुंबई-भुसावळ रेल्वे मार्गाची क्षमता वाढवण्याची तयारी
या रेल्वे मार्गावरील वाढती वर्दळ मुंबईच्या दिशेने जाणाऱ्या गाड्यांच्या वेगावर आणि वेळेवर (punctuality) सतत परिणाम करत आहे. प्रवासी आणि मालवाहू अशा दोन्ही प्रकारच्या गाड्यांच्या हालचालींमुळे सध्याच्या दुहेरी रेल्वे मार्गावर मोठा ताण निर्माण होत आहे. या समस्येवर उपाय म्हणून, मध्य रेल्वेने मुंबई ते भुसावळ दरम्यानच्या रेल्वे नेटवर्कची क्षमता वाढवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे.
केंद्र सरकारने कसारा ते मनमाड दरम्यान तिसरी आणि चौथी रेल्वे मार्गिका उभारण्यासाठी १०,१५४ कोटी रुपयांच्या प्रकल्पाला मंजुरी दिली आहे. या नवीन मार्गिका सध्याच्या दुहेरी मार्गाला समांतर असतील आणि सुमारे १३१ किलोमीटरचे अंतर व्यापतील. हा प्रकल्प पाच वर्षांच्या कालावधीत पूर्ण करण्याचे नियोजित आहे.
प्रवासी आणि मालवाहू गाड्यांचा ताण कमी होणार
मुंबई-हावडा रेल्वे मार्ग हा देशातील प्रमुख रेल्वे मार्गांपैकी एक आहे. नाशिक, मनमाड, जळगाव आणि भुसावळ मार्गे मुंबईला पूर्व भारताशी जोडणाऱ्या या मार्गावरून दररोज मोठ्या संख्येने प्रवासी आणि मालवाहू गाड्या धावतात.
औद्योगिक आणि व्यावसायिक घडामोडींमध्ये होत असलेल्या विस्तारामुळे मालवाहतुकीची मागणीही वाढत आहे. परिणामी, सध्याच्या दुहेरी रेल्वे मार्गावरील वाहतुकीचा ताण सतत वाढत चालला आहे. अनेकदा मालवाहू गाड्यांच्या हालचालींमुळे किंवा इतर तांत्रिक कारणांमुळे प्रवासी गाड्यांना थांबावे लागते, ज्याचा परिणाम रेल्वेच्या वेळापत्रकावर आणि गाड्यांच्या वेळेवर होतो. तिसऱ्या आणि चौथ्या रेल्वे मार्गाच्या बांधकामामुळे प्रवासी आणि मालवाहू गाड्यांच्या नियोजनामध्ये अधिक सुलभता येईल. यामुळे सध्या सुरू असलेल्या रेल्वे सेवांमधील विलंब कमी होण्यासही मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.
जळगाव आणि भुसावळमधील प्रवाशांना होणारे फायदे
या प्रकल्पाचा लाभ केवळ मुंबई आणि नाशिकपुरताच मर्यादित राहणार नाही. उत्तर महाराष्ट्रातील जळगाव आणि भुसावळसारख्या महत्त्वाच्या रेल्वे स्थानकांवरून मुंबईकडे प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांनाही याचा फायदा होईल.
कसारा-मनमाड विभागात अतिरिक्त मार्ग उपलब्ध झाल्यामुळे, मुंबईकडे येणाऱ्या आणि मुंबईवरून जाणाऱ्या लांब पल्ल्याच्या गाड्यांच्या संचालनात अधिक लवचिकता येईल. याव्यतिरिक्त, भुसावळ आणि मनमाड दरम्यान चौथ्या मार्गिकेचे बांधकाम आणि संपूर्ण मार्गाची क्षमता वाढल्यामुळे रेल्वेचे कामकाज अधिक सुरळीत होईल.
भविष्यात नवीन गाड्या सुरू होण्याची शक्यता
रेल्वे नेटवर्कची क्षमता वाढल्याचा एक मोठा फायदा म्हणजे भविष्यात नवीन गाड्या सुरू करणे आणि सध्याच्या सेवांची वारंवारता (फ्रिक्वेन्सी) वाढवणे शक्य होईल. अतिरिक्त मार्ग उपलब्ध असल्याने, प्रवासी आणि मालवाहू गाड्यांसाठी स्वतंत्र परिचालन व्यवस्था करणे अधिक सोपे होईल.
तथापि, नवीन गाड्या सुरू करणे किंवा अतिरिक्त सेवांचे परिचालन करणे हे रेल्वेच्या भविष्यातील नियोजनावर आणि उपलब्ध क्षमतेवर अवलंबून असेल. सध्या तरी, या प्रकल्पामुळे मुंबई-नाशिक-जळगाव-भुसावळ रेल्वे मार्गावरील वाहतुकीचा ताण कमी होईल आणि रेल्वेच्या कामकाजाची कार्यक्षमता सुधारेल, अशी अपेक्षा आहे.
