श्रावण महिन्यात शनिवारी 'पारंपरिक कढी-खिचडी' बनवण्याची सुंदर परंपरा
श्रावण महिन्यात शनिवारी महाराष्ट्रात 'पारंपरिक कढी-खिचडी' बनवण्याची आणि त्याचा देवाला नैवेद्य दाखवण्याची सुंदर परंपरा आहे. पोटाला शांतता देणारा आणि अतिशय पौष्टिक असा मुगाच्या डाळीची खिचडी आणि खमंग ताकाची कढी असा नैवेद्य दाखवला जातो. या विशेष पारंपरिक कढी-खिचडीची सोपी आणि परफेक्ट रेसिपी आज आपण पाहणार आहोत.
पौष्टिक मूग डाळ खिचडी
साहित्य-
तांदूळ (आंबेमोहर किंवा इंद्रायणी): १ कप
पिवळी मुगाची डाळ (किंवा फोडीची डाळ): १/२ कप
साजूक तूप: २ मोठे चमचे
जिरे व मोहरी: प्रत्येकी १ छोटा चमचा
हिंग व हळद: १/२ छोटा चमचा
कढीपत्ता: ८-१० पाने
हिरवी मिरची: २ (बारीक चिरलेली)
आले: १/२ इंच (किसलेले)
लवंग व मिरी: २-३
लसूण व कांदा: (जर उपवासाचा/सात्विक नैवेद्य असेल तर कांदा-लसूण टाळावा)
मीठ: चवीनुसार
पाणी: ४ ते ४.५ कप (खिचडी मऊ होण्यासाठी)
कृती-
डाळ-तांदूळ भिजवणे: तांदूळ आणि मुगाची डाळ एकत्र करून २-३ वेळा पाण्याने स्वच्छ धुवा आणि १५-२० मिनिटे पाण्यात भिजत ठेवा.
फोडणी देणे: कुकरमध्ये २ चमचे साजूक तूप गरम करा. तूप गरम झाल्यावर त्यात मोहरी, जिरे, लवंग, मिरी आणि कढीपत्ता टाका.
मसाले परतणे: त्यात बारीक चिरलेली हिरवी मिरची, किसलेले आले, हिंग आणि हळद घालून १ मिनिट छान परतून घ्या.
शिजवणे: आता भिजवलेले डाळ-तांदूळ कुकरमध्ये घालून २ मिनिटे तुपावर परता. नंतर त्यात ४ ते साडेचार कप गरम पाणी आणि चवीनुसार मीठ घाला.
शिट्ट्या काढणे: कुकरचे झाकण लावून मध्यम आचेवर ३ ते ४ शिट्ट्या काढून घ्या. कुकर पूर्ण थंड झाल्यावरच उघडा. गरमागरम आणि मऊ खिचडी तयार आहे!
खमंग कढी
साहित्य-
ताजे किंवा थोडे आंबट ताक (किंवा फेटलेले दही): २ कप
बेसन (डाळीचे पीठ): १ ते २ मोठे चमचे
साजूक तूप: १ मोठा चमचा
मोहरी व जिरे: १/२ छोटा चमचा
मेथी दाणे: ७-८ (यामुळे कढीला छान सुवास येतो)
हिरवी मिरची व आले पेस्ट: १ मोठा चमचा
कढीपत्ता व हिंग: फोडणीसाठी
हळद: १/४ छोटा चमचा
साखर किंवा गूळ: १ छोटा चमचा (गोडव्यासाठी)
मीठ: चवीनुसार
बारीक चिरलेली कोथिंबीर: गार्निशिंगसाठी
कृती-
मिश्रण तयार करणे: एका भांड्यात ताक घ्या. त्यात १-२ चमचे बेसन, हळद, साखर आणि मीठ घालून व्हिस्करने (रवीने) नीट फेटून घ्या, जेणेकरून पिठाच्या गुठळ्या राहणार नाहीत.
फोडणी करणे: कढईत १ चमचा साजूक तूप गरम करा. त्यात मोहरी, जिरे, मेथी दाणे, कढीपत्ता आणि हिंग घाला.
मिरची-आले परतणे: फोडणीत आले-मिरचीची पेस्ट घालून १ मिनिट मंद आचेवर परतून घ्या.
कढी उकळणे: आता गॅसची आच मंद करा आणि त्यात तयार केलेले ताकाचे मिश्रण घाला.
श्रावणी शनिवारी नैवेद्याचे ताट तयार करताना:
ताटाच्या मध्यभागी गरमागरम खिचडी वाढावी आणि त्यावर साजूक तुपाची धार सोडावी. शेजारी वाटीत गरमागरम कढी वाढावी. तोंडी लावण्यासाठी ताटात उडदाचा पापड, तिखट लिंबू किंवा आवळ्याचे लोणचे, आणि कुरडई ठेवावी. नैवेद्य दाखवण्यापूर्वी खिचडीवर आणि कढीवर तुळशीचे पान ठेवून देवासमोर दिवा लावून नैवेद्य अर्पण करावा!
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
साहित्य-
तांदूळ (आंबेमोहर किंवा इंद्रायणी): १ कप
पिवळी मुगाची डाळ (किंवा फोडीची डाळ): १/२ कप
साजूक तूप: २ मोठे चमचे
जिरे व मोहरी: प्रत्येकी १ छोटा चमचा
हिंग व हळद: १/२ छोटा चमचा
कढीपत्ता: ८-१० पाने
हिरवी मिरची: २ (बारीक चिरलेली)
आले: १/२ इंच (किसलेले)
लवंग व मिरी: २-३
लसूण व कांदा: (जर उपवासाचा/सात्विक नैवेद्य असेल तर कांदा-लसूण टाळावा)
मीठ: चवीनुसार
पाणी: ४ ते ४.५ कप (खिचडी मऊ होण्यासाठी)
कृती-
डाळ-तांदूळ भिजवणे: तांदूळ आणि मुगाची डाळ एकत्र करून २-३ वेळा पाण्याने स्वच्छ धुवा आणि १५-२० मिनिटे पाण्यात भिजत ठेवा.
फोडणी देणे: कुकरमध्ये २ चमचे साजूक तूप गरम करा. तूप गरम झाल्यावर त्यात मोहरी, जिरे, लवंग, मिरी आणि कढीपत्ता टाका.
मसाले परतणे: त्यात बारीक चिरलेली हिरवी मिरची, किसलेले आले, हिंग आणि हळद घालून १ मिनिट छान परतून घ्या.
शिजवणे: आता भिजवलेले डाळ-तांदूळ कुकरमध्ये घालून २ मिनिटे तुपावर परता. नंतर त्यात ४ ते साडेचार कप गरम पाणी आणि चवीनुसार मीठ घाला.
शिट्ट्या काढणे: कुकरचे झाकण लावून मध्यम आचेवर ३ ते ४ शिट्ट्या काढून घ्या. कुकर पूर्ण थंड झाल्यावरच उघडा. गरमागरम आणि मऊ खिचडी तयार आहे!
खमंग कढी
साहित्य-
ताजे किंवा थोडे आंबट ताक (किंवा फेटलेले दही): २ कप
बेसन (डाळीचे पीठ): १ ते २ मोठे चमचे
साजूक तूप: १ मोठा चमचा
मोहरी व जिरे: १/२ छोटा चमचा
मेथी दाणे: ७-८ (यामुळे कढीला छान सुवास येतो)
हिरवी मिरची व आले पेस्ट: १ मोठा चमचा
कढीपत्ता व हिंग: फोडणीसाठी
हळद: १/४ छोटा चमचा
साखर किंवा गूळ: १ छोटा चमचा (गोडव्यासाठी)
मीठ: चवीनुसार
बारीक चिरलेली कोथिंबीर: गार्निशिंगसाठी
मिश्रण तयार करणे: एका भांड्यात ताक घ्या. त्यात १-२ चमचे बेसन, हळद, साखर आणि मीठ घालून व्हिस्करने (रवीने) नीट फेटून घ्या, जेणेकरून पिठाच्या गुठळ्या राहणार नाहीत.
फोडणी करणे: कढईत १ चमचा साजूक तूप गरम करा. त्यात मोहरी, जिरे, मेथी दाणे, कढीपत्ता आणि हिंग घाला.
मिरची-आले परतणे: फोडणीत आले-मिरचीची पेस्ट घालून १ मिनिट मंद आचेवर परतून घ्या.
कढी उकळणे: आता गॅसची आच मंद करा आणि त्यात तयार केलेले ताकाचे मिश्रण घाला.
ALSO READ: Fasting Fruit Yogurt श्रावणात उपवासाच्या दिवशी थंडगार, पौष्टिक फ्रुट योगर्ट नक्की ट्राय करा
टीप: कढीला सतत ढवळत राहा आणि गॅस मध्यम ठेवून फक्त एक उकळी येऊ द्या. जास्त वेळ कढी उकळल्यास ती फाटू शकते. शेवटी वरून बारीक चिरलेली कोथिंबीर घाला. खमंग कढी तयार आहे!
ALSO READ: Shravan Somvar Vrat: श्रावणी सोमवारी उपवासाला काय खावे आणि काय टाळावे? पाहा पूर्ण डाएट लिस्ट
सर्व्हिंग आणि नैवेद्याची मांडणीश्रावणी शनिवारी नैवेद्याचे ताट तयार करताना:
ताटाच्या मध्यभागी गरमागरम खिचडी वाढावी आणि त्यावर साजूक तुपाची धार सोडावी. शेजारी वाटीत गरमागरम कढी वाढावी. तोंडी लावण्यासाठी ताटात उडदाचा पापड, तिखट लिंबू किंवा आवळ्याचे लोणचे, आणि कुरडई ठेवावी. नैवेद्य दाखवण्यापूर्वी खिचडीवर आणि कढीवर तुळशीचे पान ठेवून देवासमोर दिवा लावून नैवेद्य अर्पण करावा!
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
