तुळशी विवाह २०२६ मुहूर्त: तुळशी विवाहाची लगबग सुरू; जाणून घ्या शुभ मुहूर्त आणि पूजा विधी
कार्तिक शुद्ध द्वादशीपासून ते कार्तिक पौर्णिमेपर्यंत तुळशी विवाह मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या सोहळ्यासोबतच हिंदू धर्मातील विवाह आणि इतर शुभ कार्यांचा मुहूर्त सुरू होतो.
तुळशी विवाह २०२६ शुभ मुहूर्त
तुळशी विवाह २०२६ ची तारीख आणि शुभ मुहूर्त हा सण शनिवार, २१ नोव्हेंबर २०२६ रोजी साजरा केला जाणार आहे.
देवउठनी एकादशी (प्रबोधिनी एकादशी): शुक्रवार, २० नोव्हेंबर २०२६
तुळशी विवाह (कार्तिक शुक्ल द्वादशी): शनिवार, २१ नोव्हेंबर २०२६
द्वादशी तिथी प्रारंभ: २१ नोव्हेंबर २०२६, सकाळी ६:३२ पासून
द्वादशी तिथी समाप्त: २२ नोव्हेंबर २०२६, पहाटे ४:५७ पर्यंत
शुभ मुहूर्त (प्रदोष काळ): संध्याकाळी ५:५९ ते रात्री ८:३३ पर्यंत
पंचांगानुसार २०२६ मधील तुळशी विवाहाच्या ५ दिवसांच्या तारखा आणि पूजेची संपूर्ण माहिती :
तुळशी विवाह २०२६: ५ दिवसांचे शुभ मुहूर्त
पहिला दिवस (प्रबोधिनी एकादशी / कार्तिक शुद्ध एकादशी): शनिवार, २१ नोव्हेंबर २०२६ (या दिवशी भगवान विष्णू चार महिन्यांच्या योगनिद्रेतून जागे होतात आणि काही भागांत याच दिवसापासून तुळशी विवाहास प्रारंभ होतो.)
दुसरा दिवस (कार्तिक शुद्ध द्वादशी - मुख्य तुळशी विवाह): रविवार, २२ नोव्हेंबर २०२६ (तुळशी विवाहाचा हा मुख्य आणि अत्यंत शुभ दिवस मानला जातो.)
तिसरा दिवस (कार्तिक शुद्ध त्रयोदशी): सोमवार, २३ नोव्हेंबर २०२६
चौथा दिवस (वैकुंठ चतुर्दशी): मंगळवार, २४ नोव्हेंबर २०२६
पाचवा दिवस (कार्तिक पौर्णिमा - सांगता): बुधवार, २५ नोव्हेंबर २०२६ (तुळशी विवाहाचा हा शेवटचा दिवस असतो.)
तुळशी विवाहाचे महत्त्व आणि परंपरा
चातुर्मासाची समाप्ती: आषाढ शुक्ल एकादशीपासून योगनिद्रेत गेलेले भगवान श्रीविष्णू कार्तिक शुक्ल एकादशीला (देवउठनी एकादशी) जागे होतात, ज्याला 'प्रबोधनी उत्सव' म्हणतात.
लग्नसराईची सुरुवात: हिंदू धर्मशास्त्रानुसार भगवान विष्णूच्या जागृतीनंतर विवाह, मुंज आणि गृहप्रवेश यांसारख्या शुभ कार्यांना सुरुवात होते. त्यामुळे तुळशी विवाह हा महाराष्ट्रात लग्नसराईचा शुभ संकेत मानला जातो.
पौराणिक कथा: वृंदा आणि शालिग्राम (भगवान विष्णू) यांच्या पवित्र प्रीतीचे आणि विवाहाचे हे प्रतीक आहे. या दिवशी तुळशीच्या रोपाला साडी (ओढणी), दागिने घालून सजवले जाते आणि बाळकृष्ण किंवा शालिग्रामसोबत पारंपरिक पद्धतीने मंगलाष्टके म्हणून विवाह लावला जातो.
तुळशी विवाह पूजा विधी
१. पूर्वतयारी आणि सजावट:
तुळशी वृंदावन स्वच्छ करून त्याभोवती सुंदर रांगोळी काढावी आणि गेरू-चुना लावून वृंदावन सजवावे.
तुळशीभोवती ऊस, झेंडूची फुले आणि आंब्याच्या डहाळ्यांचा छोटा मंडप उभारावा.
तुळशीच्या कुंडीत एका बाजूला आवळ्याची आणि चिंचेची फांदी रोवावी.
२. शृंगार आणि प्रतिष्ठापना:
तुळशीला लाल किंवा पिवळ्या रंगाची साडी (किंवा ओढणी) नेसवावी. तिला हळद-कुंकू, काजळ, टिकली, हिरव्या बांगड्या, मंगळसूत्र आणि फुलांची वेणी घालून नववधूप्रमाणे सजवावे.
तुळशीसमोर पाटावर भगवान विष्णूंची मूर्ती, बाळकृष्ण किंवा शालिग्राम ठेवावेत. त्यांनाही नवीन वस्त्र आणि फुलांचे हार घालावेत.
३. विवाह सोहळा आणि मंगलाष्टके:
तुळस आणि भगवान विष्णू (शालिग्राम) यांच्यामध्ये अंतरपाट धरावा.
कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी एकत्र येऊन मंगलाष्टके म्हणावीत आणि 'शुभमंगल सावधान' म्हणताच अक्षता टाकाव्यात.
त्यानंतर तुळस आणि शालिग्राम यांना फुलांच्या माळा घालाव्यात.
४. नैवेद्य आणि आरती:
विवाहाचा विधी पूर्ण झाल्यावर तुळशीला आणि विष्णूंना आवळा, चिंच, बोरं, ऊस, पोहे, चिरमुरे आणि गोड पदार्थांचा नैवेद्य दाखवावा.
शेवटी कापूर आणि तुपाच्या दिव्याने आरती करून सर्वांना प्रसाद वाटावा.
