२०२६ मध्ये त्रिपुरारी पौर्णिमा कधी आहे? दीपदानाचे धार्मिक महत्त्व जाणून घ्या
त्रिपुरारी पौर्णिमा (कार्तिक पौर्णिमा) हा हिंदू धर्मातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि पवित्र सण आहे. या दिवशी केलेली तयारी आणि दीपदानाचे महत्त्व खालीलप्रमाणे आहे
वर्ष २०२६ मध्ये त्रिपुरारी पौर्णिमा (कार्तिक पौर्णिमा) मंगळवार, २४ नोव्हेंबर २०२६ रोजी आहे.
पौर्णिमा तिथी प्रारंभ: २३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी रात्री ११:४२ वाजता
पौर्णिमा तिथी समाप्त: २४ नोव्हेंबर २०२६ रोजी रात्री ८:२३ वाजता
पूजा आणि दीपदान शुभ मुहूर्त: सायंकाळी ५:०८ ते ७:४७ पर्यंत
त्रिपुरारी पौर्णिमेची तयारी कशी करावी?
पहाटे लवकर उठून स्नान करावे. शक्य असल्यास नदीवर जाऊन स्नान करावे किंवा पाण्यात गंगाजल टाकून स्नान करावे.
घर स्वच्छ करून दारात सुंदर रांगोळी काढावी. तुळशीच्या वृंदावनाची स्वच्छता करून तिथे विशेष पूजा करावी आणि तुळशी विवाहची सांगता करावी.
घरात किंवा मंदिरात भगवान शिव आणि भगवान विष्णू यांची षोडशोपचार पूजा करावी. शिवाला बेलाची पाने आणि विष्णूला तुळस अर्पण करावी.
संध्याकाळी घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर, देवघरात, तुळशीजवळ आणि जवळच्या मंदिरांमध्ये दिवे लावले जातात.
अनेक ठिकाणी या दिवशी ७५० वाती (किंवा ३६०/७२/७५० वातींचा दिवा) शुद्ध तुपात भिजवून किंवा दिव्यांची आरास करून प्रज्वलित करण्याची परंपरा आहे.
संध्याकाळी नदीच्या घाटावर किंवा पात्रात लहान कागदी किंवा मातीच्या होड्यांमध्ये दिवे ठेवून किंवा पणत्या प्रज्वलित करून सोडून दीपदान केले जाते.
दीपदानाचे धार्मिक महत्त्व
त्रिपुरासुर वधाचा विजय: पौराणिक कथेनुसार, भगवान शिवाने याच दिवशी त्रिपुरासुर नावाच्या राक्षसाचा संहार केला होता. या विजयाचा आनंद साजरा करण्यासाठी सर्व देवांनी स्वर्गात दीपोत्सव साजरा केला, ज्याला 'देवदीपावली' असे म्हणतात.
अक्षय पुण्याचीप्राप्ती: स्कंदपुराण, पद्मपुराण आणि शिवपुराणानुसार या दिवशी केलेले दीपदान, स्नान आणि दान हे अक्षय पुण्य देणारे मानले जाते.
हरिहर भेट: कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी शिव आणि विष्णू यांची ('हरिहर भेट') होते, त्यामुळे या दिवशी केलेले पूजन विशेष फलदायी ठरते.
नरकयातनेपासून मुक्ती: मंदिरात किंवा नदीत दीपदान केल्याने जीवनातील अंधार, नकारात्मकता दूर होते आणि मृत्यूनंतर नरकयातनेपासून सुटका मिळून सद्गती मिळते अशी धार्मिक मान्यता आहे.
जीवसृष्टीसाठी कल्याण: नदीत किंवा झाडांखाली (तुळशी, आवळा, पिंपळ) लावलेले दिवे पाण्यातल्या जलचर प्राण्यांना, कीटकांना प्रकाश देतात, ज्यामुळे त्यांनाही गती मिळते असा समज आहे.
