UPI Payment Rules : सामान्य वापरकर्त्यांसाठी UPI मोफत राहील, पण कोणत्या व्यवहारांवर शुल्क आकारले जाईल? सरकारच्या नवीन नियमांविषयी जाणून घ्या
UPI वापरून पैसे पाठवणाऱ्यांसाठी ही एक मोठी दिलासादायक बातमी आहे. नवीन पेमेंट प्रणालीनुसार, व्यवहाराच्या रकमेची पर्वा न करता, व्यक्ती-ते-व्यक्ती (P2P) UPI पेमेंटसाठी कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. याचा अर्थ असा की, मित्र, कुटुंब किंवा इतर कोणालाही UPI वापरून पैसे पाठवणे पूर्वीप्रमाणेच विनामूल्य राहील.
नवीन नियमांमधील सर्वात महत्त्वाचा पैलू म्हणजे सर्वसामान्य व्यक्तीसाठी पी२पी यूपीआय पेमेंट्स विनामूल्य राहतील. हे बदल प्रामुख्याने काही मोठ्या व्यापाऱ्यांच्या पेमेंटवरील एमडीआरशी संबंधित आहेत. त्यामुळे, जर तुम्ही दररोज यूपीआय वापरून मित्र, कुटुंब किंवा व्यक्तींना पैसे पाठवत असाल, तर या बदलामुळे तुम्हाला थेट कोणतेही नवीन शुल्क लागणार नाही.
तथापि, दुकानदारांना किंवा व्यापाऱ्यांना केल्या जाणाऱ्या काही मोठ्या UPI पेमेंटवर (P2M) मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) लागू होईल. ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या काही व्यापारी व्यवहारांवर 0.4 टक्के MDR आकारला जाईल.
₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या प्रत्येक UPI पेमेंटसाठी ग्राहकांकडून शुल्क आकारले जाणार नाही.
येथे एक महत्त्वाचा मुद्दा समजून घेणे आवश्यक आहे. एमडीआर (MDR) हे मूलतः व्यापारी आणि पेमेंट इकोसिस्टम यांच्यात आकारले जाणारे शुल्क आहे. याचा अर्थ असा नाही की, जर ग्राहकाने यूपीआय (UPI) ॲप वापरून ₹2,000 पेक्षा जास्त पेमेंट केले, तर त्यांच्या खात्यातून 0.4 टक्के कपात केली जाईल.
व्यापाऱ्यांनी एमडीआरचा खर्च ग्राहकांवर लादू नये, याची खात्री करावी असा सल्ला सरकारने बँकांना दिला आहे.
पी२पी यूपीआय पेमेंट नेहमीच मोफत असतील.
तुम्ही तुमच्या मित्राला, नातेवाईकाला किंवा इतर कोणत्याही व्यक्तीला UPI द्वारे पैसे पाठवल्यास त्यावर कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही.
₹500 पाठवा – कोणतेही शुल्क नाही
₹2,000 पाठवा – कोणतेही शुल्क नाही
₹10,000 पाठवा – कोणतेही शुल्क नाही
आणखी पाठवा – P2P UPI द्वारे कोणतेही शुल्क नाही
UPI च्या एकूण व्यवहार संख्येमध्ये P2P व्यवहारांचा वाटा सुमारे 37 टक्के आणि एकूण मूल्यामध्ये सुमारे 70 टक्के आहे.
तुम्ही दुकानदाराला ₹2,000 पेक्षा जास्त दिल्यास काय बदलेल?
व्यक्ती-ते-व्यापारी (P2M) व्यवहारांमध्ये, ₹2,000 पेक्षा जास्त असलेल्या काही पेमेंटवर 0.4 टक्के MDR लागू होईल.
हे शुल्क पेमेंट सिस्टममध्ये सहभागी असलेल्या विविध भागधारकांमध्ये, जसे की बँका आणि ॲप प्रदाते, विभागले जाईल.
₹75,000 किंवा त्याहून अधिक रकमेच्या व्यवहारांसाठी एमडीआर प्रति व्यवहार कमाल ₹300 पर्यंत मर्यादित असेल.
उदाहरणासह समजून घ्या
जर पात्र व्यापारी व्यवहाराची रक्कम ₹10,000 असेल, तर 0.4 टक्के दराने एमडीआर ₹40 असेल.
तर, ₹75,000 किंवा त्याहून अधिक रकमेवर, 0.4 टक्क्यांनी आकारला जाणारा एमडीआर ₹300 पेक्षा जास्त झाल्यास, तो ₹300 पर्यंत मर्यादित राहील.
रेल्वे, दूरसंचार, विमा आणि पेट्रोल यांसारख्या क्षेत्रांसाठी स्वतंत्र नियम.
काही अत्यावश्यक सेवा आणि क्षेत्रांमध्ये ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या UPI मर्चंट पेमेंटवर एकसमान ₹5 MDR लागू होईल.
यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
रेल्वे
दूरसंचार
विमा
इंधन
शेतीसाठी लागणारे साहित्य
या प्रदेशांमधील व्यवहारांचा UPI P2M पेमेंटमध्ये मोठा वाटा आहे.
म्युच्युअल फंड आणि शेअर बाजाराशी संबंधित देयकांवरही एमडीआर लागू आहे.
म्युच्युअल फंड, सिक्युरिटीज, स्टॉक ब्रोकर्स आणि डीलर्स यांच्याशी संबंधित पेमेंटवर 0.02 टक्के एमडीआर लागू होईल.
याचे कमाल शुल्क प्रति व्यवहार ₹300 पर्यंत मर्यादित असेल.
छोट्या दुकानदारांना दिलासा
लहान व्यापाऱ्यांनाही दिलासा देण्यात आला आहे. P2PM प्रवर्गातील ज्या लहान व्यापाऱ्यांना UPI QR कोडद्वारे दरमहा ₹1 लाख पर्यंत उत्पन्न मिळते, त्यांच्या सर्व व्यवहारांवरील अनिवार्य शून्य MDR कायम राहील.
याचा अर्थ असा की लहान दुकानदारांवर आणि छोट्या व्यापाऱ्यांवर अतिरिक्त शुल्काचा बोजा पडणार नाही.
UPI अॅप्सना स्वतंत्र प्लॅटफॉर्म शुल्क आकारता येणार नाही.
नवीन नियमांनुसार, UPI ॲप प्रदात्यांना स्वतंत्र प्लॅटफॉर्म शुल्क किंवा छुपे शुल्क आकारण्यास मनाई आहे. व्यापाऱ्यांनी ग्राहकांकडून थेट MDR आकारू नये, याची खात्री करावी असा सल्ला बँकांनाही देण्यात आला आहे. याचा अर्थ असा की, दुकानात UPI पेमेंट करताना ग्राहकांकडून कोणतेही छुपे UPI शुल्क आकारले जाऊ नये.
UPI वापरकर्त्यांसाठी कोणतीही मासिक मर्यादा नाही
सर्वसामान्य वापरकर्त्यांसाठी मोफत UPI व्यवहारांच्या संख्येवर कोणताही मासिक कोटा किंवा मर्यादा असणार नाही. याचा अर्थ असा की, एका महिन्यात ठराविक संख्येने मोफत UPI पेमेंट केल्यानंतर, प्रत्येक व्यवहारासाठी शुल्क आकारले जाणार नाही.
दैनंदिन UPI मर्यादा आणि शुल्क या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत
बँका आणि एनपीसीआय (NPCI) वेगवेगळ्या श्रेणींसाठी दैनंदिन यूपीआय (UPI) मर्यादा निश्चित करतात. या मर्यादा साधारणपणे ₹1 लाख ते ₹5 लाख पर्यंत असतात. तथापि, याला यूपीआय शुल्क समजण्याची चूक करू नये. ही मर्यादा प्रामुख्याने सुरक्षा आणि जोखीम व्यवस्थापनासाठी असते.
सामान्य वापरकर्त्यासाठी ५ सर्वात महत्त्वाच्या गोष्टी
1. व्यक्ती ते व्यक्ती UPI: कोणत्याही रकमेसाठी मोफत.
2. व्यापाऱ्याला देयके: ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या काही पात्र P2M व्यवहारांवर 0.4% MDR लागू होईल.
3. ₹75,000 किंवा अधिक: प्रति व्यवहार एमडीआर कमाल ₹300 पर्यंत असेल.
4. छोटे व्यापारी: UPI QR द्वारे दरमहा ₹1 लाख पर्यंत रक्कम मिळवणाऱ्या पात्र छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी झिरो एमडीआर सुरू राहील.
5. ग्राहकाकडून छुपे शुल्क: UPI ॲप किंवा व्यापाऱ्याकडून ग्राहकावर स्वतंत्रपणे MDR आकारण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.
Edited By - Priya Dixit
