संत गजानन महाराज निर्वाण दिन: "गण गण गणांत बोते"च्या जयघोषात विसावलेला साक्षात्कार
"अनंत कोटी ब्रह्मांडनायक, राजाधिराज, योगीराज, सद्गुरू श्री गजानन महाराज की जय!" हा जयघोष केवळ शेगावच्या मंदिरातच घुमत नाही, तर प्रत्येक गजानन भक्ताच्या हृदयाच्या ठोक्यांसोबत स्पंदित होत असतो. ऋषीपंचमीला प्रकट होऊन संसारातील भ्रम दूर करणाऱ्या आणि भाद्रपद वद्य नवमीला (ऋषीपंचमीच्या आधीच्या नवमीला) किंवा भाद्रपद वद्य नवमीच्या पूर्वसंध्येला संजीवन समाधी घेऊन अवघ्या महाराष्ट्राला भक्तीच्या सूत्रात बांधणाऱ्या आपल्या सद्गुरूंची पुण्यतिथी म्हणजे केवळ एक दिवस नाही, तर तो आपल्या भक्तीचा, विश्वासाचा आणि आत्मचिंतनाचा सोहळा आहे.
समाधीचा तो क्षण: विरहाची आस आणि अमर उपस्थिती
८ सप्टेंबर १९१० (भाद्रपद वद्य नवमी) रोजी महाराजांनी शेगाव येथे संजीवन समाधी घेतली. जेव्हा महाराजांनी समाधी घेण्याचे संकेत दिले, तेव्हा हजारो भक्तांचे डोळे पाणावले होते. भक्तांच्या मनातील विरहाची ती तळमळ पाहून महाराजांनी अभय देणारे शब्द उच्चारले होते—
"मी गेलो ऐसे मानू नका। भक्तीत अतर करू नका।। कदा मजलागी विसरू नका। मी आहे येथेच ।।"
महाराजांनी दिलेले हे वचन आज ११५ वर्षांनंतरही तितकेच सत्य वाटते. महाराज कुठे गेलेच नाहीत; ते आजही त्यांच्या प्रत्येक भक्ताच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे आहेत. जेव्हा जेव्हा एखादा भक्त संकटात सापडतो आणि अंतःकरणापासून "गण गण गणांत बोते" हा जप करतो, तेव्हा तेव्हा महाराजांच्या अस्तित्वाचा आणि आशीर्वादाचा प्रचिती आल्याशिवाय राहत नाही.
महाराजांची शिकवण: सोपी पण अर्थपूर्ण
गजानन महाराजांचे जीवन म्हणजे प्रत्यक्ष वेदांचे मूर्तिमंत रूप होते. त्यांनी कोणतीही मोठी व्याख्याने दिली नाहीत किवा ग्रंथ लिहिले नाहीत, पण त्यांच्या साध्या वर्तनातून आणि चमत्कारांतून मानवतेला मोठा संदेश दिला:
समानता आणि समभाव: महाराजांसाठी राजा आणि रंक, श्रीमंत आणि गरीब सगळे एकच होते. भाकरीचा तुकडा असो वा पिठले, त्यांनी भक्तांच्या प्रेमाला महत्त्व दिले, त्यांच्या संपत्तीला नाही.
अहंकाराचा त्याग: "मी" आणि "माझे" यातून बाहेर पडल्याशिवाय ईश्वराची प्राप्ती होत नाही, हा धडा त्यांनी आपल्या कृतीतून शिकवला.
श्रद्धा आणि सबुरी: जीवनात कसलेही संकट आले, तरी सद्गुरूंवर पूर्ण विश्वास ठेवा. ते योगक्षेम चालवण्यास समर्थ आहेत.
भक्तांच्या मनातील आजचा शेगाव सोहळा
पुण्यातिथीच्या या पावन दिवशी शेगावच्या भूमीत एक वेगळीच चेतना असते. जरी आपण प्रत्यक्ष शेगावला पोहोचू शकलो नाही, तरी आपल्या घरातील महाराजांच्या प्रतिमेसमोर दिवा लावून, त्यांना आवडणारा 'पिठले-भाकरी' आणि 'कांदा' याचा नैवेद्य दाखवून आपण हा दिवस साजरा करू शकतो.
आजच्या या पुण्यतिथीच्या दिवशी महाराजांच्या चरणी एकच प्रार्थना करूया—
'हे दयाळा, आमच्या मनातील विकार, अहंपणा आणि चिंता दूर होऊ दे. तुमच्या नामाचा जप आमच्या मुखात सदैव राहू दे आणि तुमच्या चरणी आमची भक्ती अढळ राहू दे.'
बोला श्री गजानन महाराज की जय!
