Old Monk Dispute ओल्ड मॉन्कला 'रम' म्हणून विकता येणार नाही? बॉम्बे हायकोर्टात '७ वर्षे जुनी' असल्याच्या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह
ओल्ड मॉन्कबाबत बॉम्बे हायकोर्टात झालेल्या सुनावणीदरम्यान अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाने (FSSAI) मोठे वक्तव्य केले आहे. नियामकाच्या मते, ओल्ड मॉन्क ‘रम’ या नावाने विकली जाऊ शकत नाही. यासोबतच तिच्या ‘७ वर्षे जुनी ब्लेंडेड’ (7 Years Old Blended) या दाव्यावरही प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत.
प्रसिद्ध दारू ब्रँड 'ओल्ड मॉन्क' (Old Monk) बाबत एक महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाने (FSSAI) गुरुवारी (०३ सप्टेंबर २०२६) बॉम्बे हायकोर्टात सांगितले की, ओल्ड मॉन्कला 'रम' म्हणून विकता येणार नाही. याचे मुख्य कारण म्हणजे हे पेय न्यूट्रल स्पिरिट आणि रम फ्लेवर वापरून तयार केले जाते. FSSAI च्या वकिलांनी न्यायालयात स्पष्ट केले की, अन्न सुरक्षा नियामकाचा मुख्य आक्षेप फक्त लेबलावर नसून उत्पादनाच्या मूळ स्वरूपावर (नेचर) आहे.
'रम-फ्लेवर्ड स्पिरिट' म्हणून विकता येईल
FSSAI च्या वकिलांनी कोर्टाला सांगितले, "या उत्पादनाला 'रम' म्हणून विकण्यास परवानगी दिली जाऊ शकत नाही." त्यांनी पुढे सुचवले की, हे उत्पादन ‘रम-फ्लेवर्ड स्पिरिट’ (Rum-Flavoured Spirit) म्हणून बाजारात आणले जाऊ शकते.
सुनावणीदरम्यान, ओल्ड मॉन्कची निर्मिती करणाऱ्या मोहन मीकिन/मोहन रॉकी स्प्रिंगवॉटर कंपनीने सुधारित (नवे) लेबल न्यायालयासमोर सादर केले. त्यावर विचार करण्यासाठी आणि मंजुरी देण्याबाबत निर्णय घेण्यासाठी FSSAI ने न्यायालयाकडून अतिरिक्त वेळेची मागणी केली आहे. या प्रकरणाची पुढील सुनावणी ११ सप्टेंबर रोजी होणार आहे.
लेबलामध्ये बदल करण्यास कंपनी तयार
याआधी सोमवारी झालेल्या सुनावणीत, कंपनीने कोर्टाला माहिती दिली होती की ते आपल्या प्रॉडक्ट लेबलावरून ‘७ इयर्स ओल्ड ब्लेंडेड’ (7 Years Old Blended) हा शब्द प्रयोग हटवण्यास तयार आहेत.
प्रभारी मुख्य न्यायाधीश रवींद्र व्ही. घुगे आणि न्यायमूर्ती गौतम ए. अंखाड यांच्या खंडपीठाने कंपनीला गुरुवारी नवीन सुधारित लेबल सादर करण्याचे निर्देश दिले होते. यासोबतच, उत्पादनाची ओळख स्पष्ट व्हावी यासाठी पॅकेजिंगवर कोणत्या गोष्टींची आवश्यकता आहे, हे स्पष्ट करण्याचे निर्देशही कोर्टाने एफएसएसएआयला दिले होते. याशिवाय राज्य उत्पादन शुल्क विभागाला (State Excise Department) नवीन लेबलाची तपासणी करून मंजुरीची प्रक्रिया लवकरात लवकर पूर्ण करण्यास सांगण्यात आले आहे.
ग्राहकांची दिशाभूल होत असल्याचा न्यायालयाचा संशय
सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवले की, लेबलावरील या दाव्यामुळे ही रम पूर्णपणे सात वर्षे जुनी (मॅच्युअर्ड) आहे असा समज ग्राहकांचा होऊ शकतो, ज्यामुळे त्यांची दिशाभूल होऊ शकते. याशिवाय, लेबलावरील काही मजकूर इतक्या लहान अक्षरांत छापला गेला आहे की तो कोणालाही सहज वाचता येत नाही, असा सवालही न्यायालयाने दारू उत्पादक कंपनीला विचारला.
कंपनीचे प्रतिनिधित्व करणारे ज्येष्ठ वकील नवरोज सीरवाई यांनी न्यायालयात सांगितले की, बंदी लागू झाल्यापासूनच्या १२० दिवसांत कंपनीला दररोज १ कोटी रुपयांचे नुकसान सहन करावे लागले आहे.
नेमका काय आहे वाद?
हा संपूर्ण वाद एफएसएसएआयने केलेल्या लॅब टेस्टनंतर सुरू झाला. चाचणीत असे दिसून आले की, उत्पादनामध्ये बाहेरील कृत्रिम किंवा फ्लेवरिंग एजंट्स वापरले गेले आहेत. एफएसएसएआयच्या मते, अशा फ्लेव्हर्समुळे पेयाची नैसर्गिक वैशिष्ट्ये झाकली जातात.
अन्न सुरक्षा आणि मानके (मद्यपेये) नियम, २०१८ नुसार, रम आणि व्हिस्कीसारख्या मानक मद्यपेयांची मूळ चव आणि सुगंध कायम राहणे बंधनकारक आहे. त्यामुळे रम किंवा व्हिस्कीमध्ये वरून 'फ्लेवर' मिसळून ते मूळ नाव वापरून विकणे हा नियमांचा भंग आहे.
लॅबोरेटरी रिपोर्टच्या आधारे FSSAI ने ओल्ड मॉन्कच्या काही विशिष्ट व्हेरियंट्ससह मॅकडोवेल्स नंबर १ रम (McDowell's No. 1 Rum), अँटीक्विटी ब्लू व्हिस्की (Antiquity Blue Whisky) आणि रॉयल चॅलेंज व्हिस्की (Royal Challenge Whisky) यांच्या विक्रीवर बंदी घातली होती.
