Shraddha Paksha 2026: श्राद्ध पक्षातील द्वादशी तिथीचे महत्त्व, श्राद्ध कसे आणि कोणासाठी केले जाते ते जाणून घ्या
पितृपक्षातील द्वादशी तिथीला केले जाणारे श्राद्ध अत्यंत पवित्र आणि फलदायी मानले जाते. धर्मग्रंथांमध्ये याला 'संन्यासी श्राद्ध' असेही म्हटले जाते. ही तारीख विशेषतः त्या पूर्वजांना समर्पित आहे, ज्यांचे द्वादशी तिथीला निधन झाले किंवा ज्यांनी हयातीत संन्यास घेतला होता. असा विश्वास आहे की या दिवशी पूर्ण भक्तीभावाने तर्पण केल्याने पूर्वजांना मुक्ती मिळते आणि कुटुंबावर त्यांचे अखंड आशीर्वाद टिकून राहतात. २०२६ मध्ये, द्वादशीची श्राद्ध बुधवार, ७ ऑक्टोबर रोजी साजरी केली जाईल.
शुभ मुहूर्त आणि वेळा (७ ऑक्टोबर, २०२६)
द्वादशी तिथी प्रारंभ: ७ ऑक्टोबर, रात्री ००:३४ वाजता
द्वादशी तिथी समाप्ती: ७ ऑक्टोबर, रात्री २३:१६ वाजता
श्राद्ध विधींसाठी विशेष मुहूर्त:
कुतुप मुहूर्त: रात्री ११:४५ ते दुपारी १२:३२
रोहिणी मुहूर्त: दुपारी १२:३२ ते दुपारी १:१९
दुपार (मुख्य वेळ): दुपारी १:१९ ते दुपारी ३:४०
महत्व आणि अलौकिक फायदे
या दिवशी संन्यासी पूर्वजांचे विधीपूर्वक स्मरण केल्याने त्यांच्या आत्म्यांना परम शांती लाभते. पौराणिक मान्यतेनुसार, द्वादशी श्राद्धाने प्रसन्न झालेले पूर्वज आपल्या वंशजांना दीर्घायुष्य, सुख, समृद्धी आणि आरोग्याचा आशीर्वाद देतात. असेही मानले जाते की या श्राद्ध विधीमुळे कुटुंबात अन्न आणि पैशाची कधीही कमतरता भासत नाही आणि भविष्यातील सर्व संकटे आपोआप दूर होतात.
सोपी आणि अचूक पूजा पद्धत
स्वच्छता आणि शुद्धीकरण: सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा आणि गंगाजल शिंपडून पूजास्थळ पवित्र करा.
तर्पण विधी: दक्षिणेकडे तोंड करून, हातात पाणी, कुशा गवत, जव आणि काळे तीळ घ्या आणि आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करत हातांनी ते पाणी अर्पण करा.
पिंडदान: शिजवलेला भात, जवचे पीठ आणि तीळ एकत्र करून पिंड बनवा आणि तो आपल्या पूर्वजांना अर्पण करा.
सात्विक भोग: घरी पूर्णपणे सात्विक जेवण तयार करा, विशेषतः खीर, पुरी आणि कांदा किंवा लसूण नसलेल्या भाज्या.
पंचबली आणि ब्राह्मण भोजन: तयार केलेल्या अन्नातून, प्रथम पंचबलीसाठी (गायी, कावळे, कुत्रे इत्यादी) एक भाग बाजूला ठेवा. त्यानंतर, एका योग्य ब्राह्मणाला आदराने भोजन द्या, त्याला वस्त्रे आणि दक्षिणा (अर्पण) देऊन निरोप द्या.
या विशेष गोष्टी लक्षात ठेवा:
श्राद्धाच्या दिवशी, कांदा, लसूण, मांस किंवा मद्य यांसारख्या कोणत्याही तामसिक पदार्थाचे सेवन करण्यास सक्त मनाई आहे.
श्राद्ध करणाऱ्या व्यक्तीने दिवसभर पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळावे.
या पवित्र दिवशी आपल्या शरीरावरील केस, दाढी किंवा नखे कापू नका.
ब्राह्मण भोजनानंतर, आपल्या क्षमतेनुसार गरीब आणि गरजू लोकांना दान करा.
द्वादशी तिथी प्रारंभ: ७ ऑक्टोबर, रात्री ००:३४ वाजता
द्वादशी तिथी समाप्ती: ७ ऑक्टोबर, रात्री २३:१६ वाजता
श्राद्ध विधींसाठी विशेष मुहूर्त:
कुतुप मुहूर्त: रात्री ११:४५ ते दुपारी १२:३२
रोहिणी मुहूर्त: दुपारी १२:३२ ते दुपारी १:१९
दुपार (मुख्य वेळ): दुपारी १:१९ ते दुपारी ३:४०
महत्व आणि अलौकिक फायदे
या दिवशी संन्यासी पूर्वजांचे विधीपूर्वक स्मरण केल्याने त्यांच्या आत्म्यांना परम शांती लाभते. पौराणिक मान्यतेनुसार, द्वादशी श्राद्धाने प्रसन्न झालेले पूर्वज आपल्या वंशजांना दीर्घायुष्य, सुख, समृद्धी आणि आरोग्याचा आशीर्वाद देतात. असेही मानले जाते की या श्राद्ध विधीमुळे कुटुंबात अन्न आणि पैशाची कधीही कमतरता भासत नाही आणि भविष्यातील सर्व संकटे आपोआप दूर होतात.
स्वच्छता आणि शुद्धीकरण: सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा आणि गंगाजल शिंपडून पूजास्थळ पवित्र करा.
तर्पण विधी: दक्षिणेकडे तोंड करून, हातात पाणी, कुशा गवत, जव आणि काळे तीळ घ्या आणि आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करत हातांनी ते पाणी अर्पण करा.
पिंडदान: शिजवलेला भात, जवचे पीठ आणि तीळ एकत्र करून पिंड बनवा आणि तो आपल्या पूर्वजांना अर्पण करा.
पंचबली आणि ब्राह्मण भोजन: तयार केलेल्या अन्नातून, प्रथम पंचबलीसाठी (गायी, कावळे, कुत्रे इत्यादी) एक भाग बाजूला ठेवा. त्यानंतर, एका योग्य ब्राह्मणाला आदराने भोजन द्या, त्याला वस्त्रे आणि दक्षिणा (अर्पण) देऊन निरोप द्या.
या विशेष गोष्टी लक्षात ठेवा:
श्राद्धाच्या दिवशी, कांदा, लसूण, मांस किंवा मद्य यांसारख्या कोणत्याही तामसिक पदार्थाचे सेवन करण्यास सक्त मनाई आहे.
श्राद्ध करणाऱ्या व्यक्तीने दिवसभर पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळावे.
या पवित्र दिवशी आपल्या शरीरावरील केस, दाढी किंवा नखे कापू नका.
ब्राह्मण भोजनानंतर, आपल्या क्षमतेनुसार गरीब आणि गरजू लोकांना दान करा.
