राम नवमी २०२६: राम नवमी साजरी करण्याच्या संदर्भात मतांतरे निर्माण होण्याची ही कदाचित पहिलीच वेळ असावी. एक वर्ग, जो स्मार्त परंपरेचे पालन करतो, तो राम नवमी गुरुवार, २६ मार्च २०२६ रोजी साजरी करण्याचे समर्थन करत आहे; तर दुसरा वर्ग ही राम नवमी शुक्रवार, २७ मार्च २०२६ रोजी साजरी करण्याचे नियोजन करत आहे. अयोध्येमध्ये, उदयतिथी (सूर्योदयाशी संबंधित तिथी) नुसार राम नवमीचा उत्सव २७ मार्च रोजी साजरा केला जाईल.
नवमी तिथीची सुरुवात आणि समाप्तीची वेळ:
नवमी तिथीची सुरुवात: २६ मार्च २०२६ रोजी सकाळी ११:४८ पासून.
नवमी तिथीची समाप्ती: २७ मार्च २०२६ रोजी सकाळी १०:०६ पर्यंत.
राम नवमी पूजेचा मुहूर्त: गुरुवार, २६ मार्च २०२६ (स्मार्त परंपरेनुसार)
सकाळचा मुहूर्त: सकाळी ११:१३ ते दुपारी ०१:४१ पर्यंत.
अभिजीत मुहूर्त: दुपारी १२:०२ ते १२:५१ पर्यंत.
राम नवमीचा मध्यान्ह क्षण: दुपारी १२:२७ वाजता.
राम नवमी पूजेचा मुहूर्त: शुक्रवार, २७ मार्च २०२६ (वैष्णव परंपरेनुसार)
सकाळचा मुहूर्त: सकाळी ११:१४ ते दुपारी ०१:४१ पर्यंत.
अभिजीत मुहूर्त: दुपारी १२:०२ ते १२:५१ पर्यंत.
राम नवमीचा मध्यान्ह क्षण: दुपारी १२:३२ वाजता.
मर्यादा पुरुषोत्तम यांच्या जन्मोत्सवाचा सोहळा: राम नवमी कशी साजरी करावी?
चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षाची नवमी तिथी ही केवळ दिनदर्शिकेवरील एक तारीख नाही; तर ती 'धर्म' (सदाचार) याचा 'अधर्म' (दुराचार) वर होणाऱ्या विजयाच्या संकल्पाला समर्पित असलेला एक दिवस आहे. जेव्हा अयोध्येचे राजा श्रीराम यांनी पृथ्वीवर अवतार घेतला, तेव्हा संपूर्ण सजीव आणि निर्जीव सृष्टी आनंदित झाली होती. आजही, भाविक हा दिवस अत्यंत भव्यतेने आणि श्रद्धेने साजरा करतात.
उत्सवाचे स्वरूप: भक्ती आणि आनंदाचा संगम
राम नवमीच्या दिवशी, घरे आणि मंदिरांमधील वातावरण आध्यात्मिक ऊर्जेने भारलेले असते.
दिव्य पठण: भाविक रामायणातील चौपायांचे (श्लोकांचे) पठण करतात आणि 'रामरक्षा स्तोत्रा'च्या दिव्य कवचाखाली स्वतःला सुरक्षित अनुभवतात.
भजने आणि कीर्तने: प्रभूच्या नामाचा नाद गल्ल्या आणि मोहल्ल्यांमध्ये दुमदुमून जातो.
पाळणा समारंभ: प्रभू श्रीरामांच्या बालस्वरूपाला (रामलल्लांना) सुंदर फुलांनी सजवलेल्या पाळण्यात किंवा झोळीत हळुवारपणे झोका दिला जातो.
भव्य शोभायात्रा: अनेक शहरांमध्ये, प्रभूंचे जीवन प्रसंग दर्शवणारे देखावे (झाल्या) शोभायात्रांच्या स्वरूपात काढले जातात; यावेळी संपूर्ण आकाश "जय श्रीराम!" च्या जयघोषाने दुमदुमून जाते. या दिवसाची भव्यता, विशेषतः अयोध्येमध्ये, पाहण्यासारखा एक खरोखरच अद्भुत सोहळा असतो.
राम नवमी: पूजनाची एक साधी आणि सात्त्विक पद्धत
जर तुम्हाला प्रभूंचा जन्मोत्सव घरीच साजरा करायचा असेल, तर खालील पद्धतीचे अनुसरण करा:
संकल्प आणि स्नान: 'ब्रह्ममुहूर्तावर' (पहाटेच्या शुभ वेळी) जागे व्हा, पवित्र स्नान करा आणि—हातात पाणी घेऊन—उपवास करण्याचा दृढ संकल्प (प्रतिज्ञा) करा. हा दिवस प्रभूंच्या बालस्वरूपाची सेवा करण्याला समर्पित असतो.
जन्माचा क्षण: प्रभू श्रीराम यांचा जन्म बरोबर दुपारी १२:०० वाजता (मध्यान्ही) झाला होता; हा तोच क्षण असतो जेव्हा सूर्य आकाशात अगदी माथ्यावर (शिरोबिंदूवर) पोहोचलेला असतो. अगदी याच शुभ मुहूर्तावर, राम लल्लांना एका सुंदर पाळण्यात विराजमान करा आणि त्यांना विविध अलंकार व वस्त्रे परिधान करा.
कलश स्थापना: तांदळाच्या राशीवर एक तांब्याचा कलश (घागर) स्थापित करा. त्या कलशामध्ये आंब्याची पाने, एक नारळ आणि एक सुपारी ठेवा. चारही दिशांमधील अंधकार दूर करण्यासाठी, त्याभोवती चार वातींचा दिवा (चौमुखी दीपक) प्रज्वलित करा.
अर्घ्य (अर्पण): प्रभूला कमळाचे फूल, तुळशीची पाने (जी त्यांना अत्यंत प्रिय आहेत), पंचामृत, ताजी फळे आणि फुलांचा हार अर्पण करा.
स्तुती (गुणगान): नैवेद्य अर्पण केल्यानंतर, अत्यंत श्रद्धेने विष्णू सहस्रनामाचे पठण करा. यामुळे मनाला गहन शांती लाभते.
विशेष प्रसाद: रामनवमीच्या दिवशी पंजीरी (भाजलेल्या धनेपूडमध्ये गूळ किंवा साखर मिसळून बनवलेले मिश्रण) आणि पंचामृत यांना विशेष महत्त्व असते. हे पदार्थ तयार करा आणि सर्वांना प्रसाद म्हणून वाटा.
रामनवमी हा केवळ उपवास करण्याचा दिवस नाही, तर प्रभू रामांचा संयम आणि त्यांचे उदात्त चारित्र्य आपल्या स्वतःच्या आचरणात उतरवण्याचा संकल्प करण्याचा हा एक दिवस आहे.
