Maharashtra Tourism : महाराष्ट्रात प्रभू श्रीरामाची अनेक प्राचीन आणि ऐतिहासिक मंदिरे आहे. वनवासाच्या काळात श्रीराम बराच काळ महाराष्ट्रात (दंडकारण्यात) राहिले होते, त्यामुळे या मंदिरांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. आज आपण महाराष्ट्रातील काही प्रमुख आणि प्राचीन श्रीराम मंदिरे पाहणार आहोत. तिथे तुम्ही नक्कीच भेट देऊ शकतात.
१. श्री काळाराम मंदिर (नाशिक - पंचवटी)
वैशिष्ट्य: हे महाराष्ट्रातील सर्वात प्रसिद्ध आणि प्राचीन मंदिरांपैकी एक आहे. प्रभू श्रीरामाची मूर्ती काळ्या पाषाणाची असल्याने याला 'काळाराम' म्हणतात.
इतिहास: १७८२ मध्ये सरदार रंगराव ओढेकर यांनी हे मंदिर बांधले. पूर्णपणे काळ्या पाषाणात बांधलेले हे मंदिर वास्तुकलेचा अद्भूत नमुना आहे.
२. श्री गोंदवलेकर महाराज श्रीराम मंदिर (गोंदवले, सातारा)
वैशिष्ट्य: ब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराजांनी या मंदिराची स्थापना केली. येथे श्रीरामाची अत्यंत मोहक आणि प्रसन्न मूर्ती आहे.
महत्त्व: नामस्मरणाचे महत्त्व सांगणारे हे केंद्र असून येथे दरवर्षी रामनवमी मोठ्या उत्साहात साजरी होते.
३. श्री क्षेत्र संस्थान औंढा नागनाथ - श्रीराम मंदिर (हिंगोली)
वैशिष्ट्य: औंढा नागनाथ हे ज्योतिर्लिंग असले तरी, याच परिसरात अतिशय प्राचीन श्रीराम मंदिर आहे. येथील दगडी कोरीव काम आणि मूर्ती ऐतिहासिक वारसा सांगतात.
४. श्री गोरे राम मंदिर (नाशिक)
वैशिष्ट्य: काळाराम मंदिराच्या जवळच हे मंदिर आहे. येथील मूर्ती पांढऱ्या शुभ्र संगमवरी पाषाणाची आहे, म्हणून याला 'गोरे राम' म्हणतात. हे मंदिरही पेशवेकालीन आहे.
५. रामटेक श्रीराम मंदिर (नागपूर)
वैशिष्ट्य: गडावर वसलेले हे मंदिर अतिशय प्राचीन आहे. असे मानले जाते की, येथेच प्रभू श्रीरामांनी विश्रांती घेतली होती आणि महाकवी कालिदासांनी 'मेघदूत' याच ठिकाणी लिहिले होते.
संरचना: हे मंदिर 'शूद्रक' राजाच्या काळातील असल्याचे मानले जाते.
६. विणकर समाज श्रीराम मंदिर (पैठण, संभाजीनगर)
वैशिष्ट्य: पैठण हे संतांचे गाव. येथे एक अतिशय जुने श्रीराम मंदिर आहे, ज्याची रचना यादवकालीन स्थापत्यशैलीची आठवण करून देते.
७. श्रीराम मंदिर (तुळजापूर रोड, सोलापूर)
वैशिष्ट्य: सोलापूर जिल्ह्यातही काही अतिशय जुनी राम मंदिरे आहेत जी स्थानिक भाविकांचे श्रद्धास्थान आहेत.
ही मंदिरे केवळ धार्मिक स्थळे नसून ती मराठा आणि पेशवेकालीन वास्तुकलेचा वारसा जपतात. यातील बहुतांश मंदिरे 'हेमाडपंती' किंवा 'पेशवे शैलीत' बांधलेली आहे.
