रशियाने नाटोला अणुयुद्धाची धमकी दिली
रशियाकडून नाटोला धमकी: रशियाने अमेरिकेच्या वर्चस्वाखालील उत्तर अटलांटिक करार संघटनेला (नाटो) एक दस्तऐवज पाठवला आहे, ज्याला युरोपीय निरीक्षक तथाकथित शीतयुद्धाच्या काळापासूनचा युद्धाचा सर्वात तीव्र अधिकृत इशारा मानत आहेत.
१९४५ मध्ये दुसरे महायुद्ध संपल्यानंतर लगेचच, आरोप-प्रत्यारोप आणि धमक्यांसह शीतयुद्धाला सुरुवात झाली. हे युद्ध, १९९१ मध्ये विघटित झालेल्या पूर्वीच्या सोव्हिएत युनियनच्या नेतृत्वाखालील पूर्व युरोपीय साम्यवादी देशांनी १९५५ मध्ये स्थापन केलेल्या वॉर्सा करार आणि अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील पश्चिम युरोपीय देशांनी १९४९ मध्ये स्थापन केलेल्या नाटो यांच्यात झाले. तथापि, १९९१ मध्ये सोव्हिएत युनियनमधील साम्यवादी राजवट संपुष्टात आल्यानंतर, सोव्हिएत युनियनचे विघटन आणि सर्व पूर्व युरोपीय साम्यवादी देशांमधील साम्यवादाचा अखेर अंत झाल्यानंतर, एक शांततापूर्ण आणि आनंदी काळ आला, ज्यामुळे असे वाटत होते की लष्करी युती ही भूतकाळातील गोष्ट बनेल.
दुर्दैवाने, तो शांततेचा काळ टिकला नाही. वॉर्सा करार अस्तित्वात नव्हता, परंतु युरोपीय-अमेरिकन नाटो करार केवळ टिकूनच राहिला नाही, तर त्याचा पूर्व युरोपमध्ये विस्तारही होऊ लागला. नाटोच्या या विस्तारामुळे रशिया अस्वस्थ होऊ लागला. याला प्रत्युत्तर म्हणून, रशियाने २०२२ मध्ये युक्रेनला बळीचा बकरा बनवून त्यावर आक्रमण केले. तेव्हापासून रशिया आणि नाटो यांच्यात तीव्र संघर्ष सुरू आहे.
सध्या रशियाने दिलेला इशारा, ज्यामुळे खळबळ उडाली आहे, तो थेट रशियातील बाल्टिक समुद्राजवळील कालिनिनग्राड शहर आणि प्रदेशाशी संबंधित आहे. हा २२४ चौरस किलोमीटरचा प्रदेश पूर्व युरोपमधील नाटो देशांच्या सीमांनी वेढलेला आहे—दक्षिणेला पोलंड आणि उत्तरेला लिथुआनिया. हे रशियाच्या पश्चिम सीमेपासून ६६३ किलोमीटर पुढे पश्चिमेला असून, या दोन देशांच्या मध्ये लाटव्हिया, लिथुआनिया आणि बेलारूस हे देश आहेत.
कॅलिनिनग्राडशी परिचित असलेल्यांना त्याच्या सामरिक संवेदनशीलतेचीही जाणीव आहे. येथेच रशियाने आपली लढाऊ विमाने आणि अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम असलेली इस्कंदर क्षेपणास्त्रे तैनात केली आहेत. या संवेदनशील परिस्थितीचा गैरफायदा घेण्यासाठी रशिया कोणत्या थराला जाऊ शकतो, हे त्याने स्पष्ट केले आहे. त्याने "युरोपमधील उतावळे लोकां"ना कॅलिनिनग्राडपासून दूर राहण्याची धमकी दिली आहे!
रॉयटर्सने पाहिलेल्या, नाटोला पाठवलेल्या एका राजनैतिक दस्तऐवजात रशियाने स्पष्टपणे म्हटले आहे: "जर नाटो देशांनी कॅलिनिनग्राड प्रदेशाला उर्वरित रशियापासून वेगळे करण्याचा प्रयत्न केला, तर रशिया आपल्या प्रदेशाचे रक्षण करण्यासाठी अण्वस्त्रांसहित आपली सर्व सैन्यशक्ती आणि क्षमता वापरण्यास तयार असेल." या दस्तऐवजात नाटोवर "धोकादायक आणि बेपर्वा मार्ग" अवलंबल्याचा आरोपही करण्यात आला आहे, ज्यामुळे "कोणत्याही क्षणी सशस्त्र संघर्षाचा मोठा धोका" निर्माण होतो.
रशियाकडून नाटोच्या कमांड केंद्रांवर हल्ला होऊ शकतो
या दस्तऐवजात स्पष्टपणे म्हटले आहे की, "संघर्ष सुरू झाल्यास रशिया नाटो सदस्य राष्ट्रांमधील कमांड सेंटर्सवर हल्ले करू शकतो." किमान तीन युरोपीय देशांमधील रशियन दूतावासांनी अशीच निवेदने जारी केली असून, लष्करी सराव आणि कॅलिनिनग्राडच्या नाकेबंदीच्या योजनांद्वारे नाटो तणाव वाढवत असल्याचा आरोप केला आहे. रशियन सरकारचे प्रवक्ते दिमित्री पेस्कोव्ह यांनी या हालचालींना "युरोपमधील उतावळे लोकांसाठी" दिलेला राजनैतिक इशारा म्हटले आहे.
दुसरीकडे, नाटोने ही धमकी पूर्णपणे फेटाळून लावली. ब्रुसेल्समध्ये बेल्जियन दूरचित्रवाणी वाहिनी 'युरोन्यूज'ने आयोजित केलेल्या एका संरक्षण परिषदेत, नाटोचे महासचिव मार्क रुटे यांनी रशियाला सांगितले: "आम्ही एक संरक्षणवादी आघाडी आहोत. आम्हाला अण्वस्त्र धमक्या देणे थांबवा. हे पूर्णपणे अन्यायकारक आणि निरुपयोगी आहे." प्रत्युत्तरात, नाटो आघाडीने यावर जोर दिला की त्यांच्या कोणत्याही लष्करी सरावामुळे किंवा हालचालींमुळे रशियन भूभागाला कोणताही धोका नाही. नाटोने रशियाला आपल्या अण्वस्त्र धमक्या थांबवण्याचे आणि युक्रेनविरुद्धचे युद्ध संपवण्याचे आवाहन केले.
रशियन परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्या मारिया झाखारोव्हा यांनी मंत्रालयाच्या वेबसाइटवरील एका प्रतिक्रियेत, नाटो देशांच्या अशा विधानांचा उल्लेख केला आहे, जी त्यांच्या मते "रशियाविरोधी भावना" (रसोफोबिया) आणि मॉस्कोसोबतच्या युद्धाची तयारी दर्शवतात. झाखारोव्हा यांनी लिहिले की, या लोकांना "वास्तवाचे भान आणण्याची" गरज आहे. जर युरोपने रशियावर हल्ला केला, तर ते एक पूर्णपणे वेगळे युद्ध असेल—जे खूप अल्पकाळ टिकेल. दरम्यान, कॅलिनिनग्राडमधील शीतयुद्धाच्या काळातील एका अणुबंकरचे नूतनीकरण करण्यात आले आहे, ज्यामुळे स्वयंचलित प्रतिहल्ला करण्यास सक्षम असलेली एक जुनी प्रणाली पुन्हा कार्यान्वित झाली आहे, असे झाखारोव्हा म्हणाल्या.
नाटो रशियाच्या इशाऱ्याकडे कसे पाहते
ऑस्ट्रियातील व्हिएन्ना येथे राहणारे रशियाचे माजी राजनैतिक अधिकारी आणि अणुशस्त्र तज्ञ निकोलाई सोकोव्ह, या इशाऱ्याकडे मॉस्कोमधील कट्टरपंथीयांच्या वाढत्या प्रभावाचे लक्षण म्हणून पाहतात. रॉयटर्सला दिलेल्या एका ऑनलाइन मुलाखतीत सोकोव्ह म्हणाले, "बाल्टिक समुद्राच्या नाकेबंदीसह रशियाकडून पुढील पावले उचलली जाण्याची त्यांना अपेक्षा आहे. युरोपीय देश याला युद्धाच्या अगदी आधीची परिस्थिती मानू शकतात, परंतु रशिया याकडे उघड युद्ध म्हणून पाहतो. मला परस्पर गैरसमजाचा धोकाही दिसतो." सोकोव्ह म्हणतात की युरोपीय देशही "सर्व प्रकारे दबाव" आणत आहेत, तर दुसरीकडे रशिया हा खूप धोकादायक असल्याचा गंभीर इशारा देत आहे.
दरम्यान, युरोपीय सरकारे रशियावर घातपात आणि जाळपोळीच्या कृत्यांद्वारे युरोप खंडात 'संमिश्र युद्ध' पुकारल्याचा आरोप करत आहेत. रशिया हे दावे फेटाळतो आणि कोणत्याही नाटो देशावर लष्करी हल्ला करण्याची योजना असल्याचाही इन्कार करतो. तथापि, सत्य हे आहे की नाटो देशांचा रशियावर विश्वास नाही, आणि रशियाचाही नाटोवर विश्वास नाही. दोन्ही बाजूंनी शस्त्रास्त्रांच्या वाढीमुळे पोषित झालेला हा परस्पर अविश्वास आता शिगेला पोहोचला आहे आणि तो कोणत्याही क्षणी एका विनाशकारी परस्पर युद्धाला कारणीभूत ठरू शकतो, ज्यातून उर्वरित जग पूर्णपणे सुटू शकणार नाही.
