विमानात भारतीय पायलटवर कुऱ्हाडीने हल्ला, नेतान्याहूंचा मोठा गौप्यस्फोट; शेवटी विमानात कुऱ्हाड का ठेवली जाते?
३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबईची फ्लाइट FZ1073 दुबईहून तेल अवीव (इस्रायल) कडे जात असताना कॉकपिटमध्ये भारतीय कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर ओमानी को-पायलटने हल्ला केला. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी सांगितले आहे की, 'फ्लायदुबई'च्या वैमानिकावर कुऱ्हाडीने हल्ला करण्यात आला आणि त्यानंतर विमान हायजॅक करून ते पाडण्याचा प्रयत्न झाला. मात्र, हा प्रयत्न अयशस्वी ठरला आणि विमान सौदी अरेबियामध्ये सुरक्षितपणे उतरले. नेतान्याहू यांनी भारतीय वैमानिक स्मित मच्छार यांचेही कौतुक केले; कुऱ्हाडीच्या हल्ल्यात जखमी होऊनही त्यांनी कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, ज्यामुळे प्रवासी आणि कर्मचारी त्या कथित हल्लेखोराला नियंत्रणात आणू शकले.
बुधवारी संयुक्त अरब अमिराती (UAE) कडून इस्रायलकडे जात असताना 'फ्लायदुबई'च्या FZ1073 या विमानाचे अपहरण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. ओमानचा नागरिक असल्याचे सांगण्यात येत असलेल्या सह-वैमानिकावर हा हल्ला केल्याचा आरोप आहे. सह-वैमानिकाने कुऱ्हाडीने हल्ला केल्यानंतर, विमानात कुऱ्हाड का ठेवली जाते, याबद्दल प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
विमानाच्या कॉकपिटमध्ये एक लहान कुऱ्हाड असते. विमानोड्डाण क्षेत्रातील परिभाषेत तिला 'क्रॅश ॲक्स' (crash axe) असे म्हटले जाते. ही विमानाच्या आपत्कालीन उपकरणांचा एक भाग आहे. विमानात उद्भवणाऱ्या आपत्कालीन परिस्थिती हाताळताना कर्मचाऱ्यांना मदत करण्यासाठी या कुऱ्हाडीची रचना केलेली असते; उदाहरणार्थ, जर एखाद्या पॅनेलच्या मागे किंवा विमानाच्या अन्य भागात आग लागली, तर त्या भागापर्यंत पोहोचण्यासाठी या साधनाचा वापर केला जातो.
आपत्कालीन परिस्थितीत मार्ग तयार करण्यासाठी किंवा अडथळे दूर करण्यासाठी या कुऱ्हाडीचा वापर केला जाऊ शकतो. थोडक्यात सांगायचे तर, संकटकाळात विमानाच्या आत हालचाल करण्यास आणि आवश्यक ती कारवाई करण्यास कर्मचाऱ्यांना मदत करणे हा तिचा मुख्य उद्देश असतो. सुरक्षेच्या आणि बचावकार्याच्या दृष्टीने ती विमानात ठेवली जाते, जेणेकरून आपत्कालीन वेळी तिचा वापर करता येईल. मात्र, या विशिष्ट घटनेत तिचा वापर शस्त्र म्हणून करण्यात आला.
मुख्य कारणे:
आग विझवण्यासाठी – विमानाच्या भिंती, छत किंवा इलेक्ट्रिकल पॅनेलमागे आग लागली तर कुऱ्हाडीने पॅनेल फोडून आग विझवता येते.
अपघातानंतर बाहेर पडण्यासाठी – क्रॅश झाल्यानंतर दरवाजे अडकले तर कुऱ्हाडीने रस्ता काढता येतो.
इलेक्ट्रिकल वायर कापण्यासाठी – हँडल इन्सुलेटेड असते, म्हणजे करंट लागणार नाही.
ही कुऱ्हाड कॉकपिटमध्येच ठेवलेली असते, प्रवाशांना सहज उपलब्ध नसते. तिचा उपयोग सामान्यतः कधीच होत नाही, पण आणीबाणीसाठी ती अनिवार्य आहे.
नेतान्याहू यांनी सांगितले की, कॅप्टन स्मित यांच्यावर कॉकपिटमध्ये कुऱ्हाडीने हल्ला करण्यात आला. जखमी असूनही, कॅप्टन स्मित यांनी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यात यश मिळवले. त्यानंतर, प्रवासी आणि कर्मचारी कॉकपिटमध्ये शिरले आणि त्यांनी हल्लेखोराला ताब्यात घेतले; यामुळे विमान नियंत्रणात आणून सुरक्षितपणे उतरवणे शक्य झाले.
१८० लोकांचे प्राण वाचवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावल्याबद्दल नेतान्याहू यांनी कॅप्टन स्मित यांच्या कामगिरीचे कौतुक केले. मात्र, 'फ्लायदुबई' या विमान कंपनीने विमानात नेमके काय घडले, याबाबत अद्याप स्पष्टीकरण दिलेले नाही. कंपनीने सांगितले आहे की, या घटनेचे कारण आणि त्याशी संबंधित परिस्थितीचा तपास सुरू आहे आणि या टप्प्यावर कोणताही घाईघाईने निष्कर्ष काढू नये.
घटना तपासली जात आहे. फ्लाईदुबईने इस्रायलच्या फ्लाइट्स तात्पुरत्या स्थगित केल्या आहेत. को-पायलटला साऊदी अधिकाऱ्यांनी अटक केली आहे.
