वसुबारस पूजनात या गोष्टी नक्की ठेवा; जाणून घ्या संपूर्ण पूजा विधी
वसुबारस (गोवत्स द्वादशी) हा दिवाळीचा पहिला दिवस मानला जातो. या दिवशी गाईची आणि तिच्या वासराची पूजा करून कृतज्ञता व्यक्त करण्याची परंपरा आहे. पूजेचे फलित पूर्ण मिळण्यासाठी पूजेच्या ताटात योग्य साहित्य असणे आणि शास्त्रोक्त विधीनुसार पूजा करणे महत्त्वाचे असते.
वसुबारस पूजनाचे साहित्य आणि संपूर्ण पूजा विधी
वसुबारस पूजेचे साहित्य (ताटात काय ठेवावे?)
गाई-वासराच्या पूजनासाठी पूजेच्या ताटात पुढील गोष्टी नक्की असाव्यात:
हळद-कुंकू आणि अक्षता: औक्षणाकरिता आणि टिक लावण्याकरिता.
गुलाल व रांगोळी: गाईच्या पायधूळीजवळ काढण्यासाठी आणि सजवण्यासाठी.
तांब्याचा तांब्या व पाणी: पाय धुण्यासाठी आणि अर्घ्य देण्यासाठी.
फुले आणि तुळशीपत्र: गाईच्या गळ्यात हार किंवा वाहिण्यासाठी.
दीपक (दिवे): गाई-वासराला ओवाळण्यासाठी तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा.
धूप / अगरबत्ती: वातावरण पवित्र करण्यासाठी.
नैवेद्य (विशेष):
भिजवलेला उडीद, मूग किंवा बाजरी.
भिजवलेला उडीद, मूग किंवा बाजरी.
गुळ आणि सुके खोबरे किंवा पुरण-पोळी / पुरणाची वडी.
ताजी पालक किंवा गवताची पेंढी (गाईला खाऊ घालण्यासाठी).
संपूर्ण वसुबारस पूजा विधी (स्टेप-बाय-स्टेप)
वसुबारस पूजन शक्यतो प्रदोषकाळी (संध्याकाळी) केले जाते.
१. गाई-वासराचे स्वागत व स्वच्छतेचे नियोजन
सर्वप्रथम गाईला आणि वासराला स्वच्छ धुवून किंवा त्यांच्या अंगावर स्वच्छ पाण्याचे शिंतोडे मारून शुद्ध करून घ्या.
त्यांच्या पायावर थोडे पाणी घालून पाय धुवा.
गाईच्या पायाजवळ छान रांगोळी काढा.
२. हळद-कुंकू व तिलक
गाईच्या आणि वासराच्या कपाळावर हळद-कुंकू आणि अक्षता लावा.
गाईच्या पाठीवर आणि वासराच्या पाठीवर हळदीच्या किंवा कुंकवाच्या थापा (हात) उमटवा.
३. पुष्पहार व सजावट
गाई आणि वासराच्या गळ्यात फुलांचा हार घाला.
काही ठिकाणी गाईच्या शिंगांना गेरू किंवा रंगाने सजवले जाते.
४. धूप-दीप आणि औक्षण
धूप/अगरबत्ती दाखवून गाईची पूजा करा.
तुपाचा दिवा लावून गाई आणि वासराला प्रेमाने ओवाळा (औक्षण करा).
गाईला माता (गौमाता) मानून तिचे आशीर्वाद घ्या.
५. नैवेद्य समर्पण
पूजेच्या ताटातील भिजवलेले कडधान्य (उडीद, मूग), गुळ-खोबरे आणि गवताची पेंढी/पालक गाईला व वासराला स्वतःच्या हाताने प्रेमाने खाऊ घाला.
महत्त्वाचा नियम: या दिवशी गाईचे दूध, दुधाचे पदार्थ (दही, तूप, ताक), तसेच तव्यावर भाजलेले/तळलेले अन्न खाणे टाळतात (काही कुळाचारांनुसार).
वसुबारस पूजेचे महत्त्व
या दिवशी गाईमध्ये ३३ कोटी देवांचा वास असतो अशी श्रद्धा आहे. वसुबारशीच्या दिवशी गाईची पूजा केल्याने कुटुंबात सुख, समृद्धी, आरोग्य आणि वंशाची वृद्धी होते.
