Dhanteras 2026 धनत्रयोदशी कधी ? योग्य तारीख, पूजेची शुभ वेळ आणि सोने-चांदी खरेदी करण्याचे महत्त्व जाणून घ्या
धनत्रयोदशी २०२६: दिवाळीचा सण जवळ येताच घराची स्वच्छता करण्यापासून ते खरेदी करण्यापर्यंतची तयारी सुरू होते. प्रकाशाचा पाच दिवसांचा हा उत्सव धनत्रयोदशीने सुरू होतो. या दिवशी देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि भगवान धन्वंतरी यांची पूजा केली जाते. याशिवाय, सोने, चांदी, भांडी आणि इतर धातूंच्या वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते. मात्र दरवर्षी धनत्रयोदशीची नेमकी तारीख आणि पूजेची शुभ वेळ याबद्दल अनेकांच्या मनात प्रश्न असतात. २०२६ मध्ये धनत्रयोदशी कधी साजरी केली जाईल आणि सोने-चांदी खरेदी करण्यासाठी शुभ वेळ कोणती आहे, हे तुम्हाला माहीत आहे का? चला तर मग, या दिवसाची योग्य तारीख, पूजेची शुभ वेळ आणि या दिवशी खरेदी करण्यामागचे धार्मिक महत्त्व जाणून घेऊया.
धनत्रयोदशी २०२६ कधी आहे?
'द्रिक पंचांग' नुसार, २०२६ मध्ये धनत्रयोदशीचा सण ६ नोव्हेंबर, शुक्रवारी साजरा केला जाईल. हा दिवस आश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षाच्या त्रयोदशीला येतो, म्हणूनच याला 'धन-त्रयोदशी' असेही म्हणतात. या दिवसापासून पाच दिवसांच्या दिवाळी उत्सवाची सुरुवात होते. धनत्रयोदशीच्या दिवशी घराघरांत दिवे लावले जातात आणि सुख-समृद्धीसाठी देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर व भगवान धन्वंतरी यांची पूजा केली जाते.
धनत्रयोदशी २०२६: तारीख आणि शुभ वेळ
त्रयोदशी तिथी ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सकाळी १०:३१ वाजता सुरू होईल आणि ७ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १०:४८ वाजता संपेल. या दिवशी केल्या जाणाऱ्या पूजेसाठी 'प्रदोष काळ' (सूर्यास्ताच्या आसपासचा काळ) विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. या दिवशी पूजेसाठी शुभ वेळ संध्याकाळी ६:०२ ते रात्री ७:५७ पर्यंत असेल. या काळात देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि भगवान धन्वंतरी यांची पूजा केली जाऊ शकते.
धनत्रयोदशीला सोने-चांदी खरेदी करण्याचे महत्त्व
धनत्रयोदशीला सोने-चांदी खरेदी करण्याची परंपरा शतकानुशतके चालत आली आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी खरेदी केलेल्या धातूंना शुभता, समृद्धी आणि सुदैवाचे प्रतीक मानले जाते. म्हणूनच लोक सोने-चांदीची नाणी, दागिने आणि भांडी खरेदी करणे पसंत करतात. आपापल्या आर्थिक क्षमतेनुसार, काही लोक पितळ, तांबे किंवा स्टीलची भांडीही खरेदी करतात. असे मानले जाते की, धनत्रयोदशीच्या दिवशी नवीन वस्तू घरी आणल्याने सुख-समृद्धी येते. मात्र, खरेदी करणे ही धार्मिक परंपरेचा भाग असली, तरी प्रत्येकाने आपल्या आर्थिक क्षमतेनुसारच खर्च करणे योग्य ठरते.
सोने-चांदी खरेदीसाठी शुभ वेळ
धनत्रयोदशीला खरेदी करण्यासाठी 'त्रयोदशी तिथी'ला विशेष महत्त्व आहे. त्रयोदशी तिथी ६ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १०:३१ वाजता सुरू होईल. या काळात लोक सोने, चांदी, भांडी आणि इतर धातूच्या वस्तू खरेदी करू शकतात. अनेक लोक खरेदीसाठी 'शुभ चौघडिया' (शुभ मुहूर्त) देखील पाहतात. दिल्लीमध्ये ६ नोव्हेंबर रोजी खरेदीसाठी दुपारी १२:०२ ते १:२४ आणि दुपारी ४:०७ ते संध्याकाळी ५:२९ पर्यंतचा काळ शुभ मानला गेला आहे. याव्यतिरिक्त, रात्री ८:४६ ते १०:२४ या वेळेतही खरेदी केली जाऊ शकते.
धनत्रयोदशीला भगवान धन्वंतरींची पूजा का केली जाते?
धार्मिक मान्यतेनुसार, 'समुद्रमंथन' दरम्यान भगवान धन्वंतरी हातात अमृताचा कलश घेऊन प्रकट झाले होते. त्यांना आयुर्वेद आणि उत्तम आरोग्याचे देवता मानले जाते. या कारणास्तव, धनत्रयोदशीच्या दिवशी भगवान धन्वंतरींची पूजा केली जाते. भक्त आपल्या कुटुंबाच्या उत्तम आरोग्यासाठी आणि कल्याणासाठी त्यांची प्रार्थना करतात. हा दिवस 'धन्वंतरी जयंती' म्हणूनही साजरा केला जातो. धनत्रयोदशीला भगवान धन्वंतरींसोबतच देवी लक्ष्मी आणि भगवान कुबेर यांचीही पूजा केली जाते. देवी लक्ष्मीला संपत्ती आणि समृद्धीची देवता मानले जाते, तर भगवान कुबेर हे संपत्तीचे स्वामी मानले जातात.
धनत्रयोदशीला पूजा कशी करावी?
धनत्रयोदशीच्या दिवशी सकाळी घर स्वच्छ करून पूजेसाठी जागा तयार केली जाते. संध्याकाळी देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि भगवान धन्वंतरी यांची पूजा केली जाते. पूजेदरम्यान दिवे, फुले, धूप, फळे आणि मिठाई अर्पण केली जातात. कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि उत्तम आरोग्यासाठी प्रार्थना केली जाते. या दिवशी यमराजांच्या (मृत्यूचे देव) नावाने दिवा लावण्याचीही परंपरा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, धनत्रयोदशीच्या संध्याकाळी घराबाहेर दिवा लावल्याने अकाली मृत्यूची भीती दूर होते; या प्रथेला 'यम दीपदान' असे म्हणतात. अशा प्रकारे, पूजा, दीपप्रज्वलन आणि खरेदीच्या माध्यमातून लोक धनत्रयोदशीच्या दिवशी सुख, शांती आणि समृद्धीची कामना करतात.
