सुलतानपूर राष्ट्रीय पक्षी अभयारण्य: निसर्गप्रेमींनीआवर्जून भेट देण्यासारखे ठिकाण
India Tourism : सुलतानपूर राष्ट्रीय उद्यान हे भारतातील हरियाणा राज्यातील एक प्रसिद्ध आणि महत्त्वाचे पक्षी अभयारण्य आहे. विशेषतः पक्षीप्रेमी आणि निसर्गप्रेमींसाठी हे एक अत्यंत लोकप्रिय ठिकाण आहे.
दिल्लीपासून सुमारे १ ते १.५ तासांच्या अंतरावर असलेले सुलतानपूर राष्ट्रीय उद्यान पक्षीनिरीक्षणासाठी प्रसिद्ध आहे. पावसाळ्यात येथे विविध प्रकारचे पक्षी पाहायला मिळतात. उद्यानाला भेट देण्यासाठी सकाळ किंवा संध्याकाळची वेळ सर्वोत्तम आहे. बॅटरीवर चालणारी वाहनेही उपलब्ध असल्याने, वृद्ध आणि लहान मुलांसोबत प्रवास करणे सोपे होते.
मुख्य माहिती व स्थान
स्थान: हे उद्यान हरियाणातील गुरुग्राम (गुरगाव) जिल्ह्यात असून दिल्लीपासून साधारण ४० किमी आणि गुरुग्राम शहरापासून १५ किमी अंतरावर आहे.
इतिहास: सुरुवातीला १९७२ मध्ये याला 'पक्षी अभयारण्य' म्हणून घोषित करण्यात आले होते. पुढे १९९१ मध्ये याला 'राष्ट्रीय उद्यान' चा दर्जा देण्यात आला. भारताचे प्रसिद्ध पक्षीशास्त्रज्ञ डॉ. सलीम अली यांचे या अभयारण्याच्या विकासात मोठे योगदान राहिले आहे.
मुख्य आकर्षणे आणि वैशिष्ट्ये
स्थलांतरित पक्षी :
हिवाळ्यात (ऑक्टोबर ते मार्च) येथे रशिया, सायबेरिया, तुर्कस्तान, पूर्व युरोप आणि अफगाणिस्तान यांसारख्या अतिथंड प्रदेशांतून शेकडो प्रजातींचे हजारो पक्षी येतात.
पक्ष्यांच्या प्रजाती:
येथे २५० पेक्षा जास्त प्रजातींचे पक्षी आढळतात.
प्रमुख स्थलांतरित पक्षी: सायबेरियन क्रेन, फ्लेमिंगो (रोहित पक्षी), पेलिकन, बार-हेडेड गूज, पिनटेल, आणि विविध प्रकारची बदके.
स्थानिक पक्षी: मोर, सुगरण, कबूतर, बगळे, कौतुक, आणि विविध प्रकारचे शिकारी पक्षी (ईगल/गरुड).
इतर सुविधा आणि उपक्रम
वॉच टॉवर्स : पक्षीनिरीक्षणासाठी उद्यानात ठिकठिकाणी ४ ते ५ वॉच टॉवर्स उभारण्यात आले आहे, जिथून दुर्बीणीच्या साहाय्याने पक्षी सहज पाहता येतात.
पर्यटन केंद्र व संग्रहालय: उद्यानाच्या परिसरात एक शैक्षणिक केंद्र, ग्रंथालय आणि पक्ष्यांची माहिती देणारे संग्रहालय आहे.
पदभ्रमण : तलावाभोवती फिरण्यासाठी सुसज्ज पादचारी मार्ग (Walking Trail) बनवलेला आहे.
भेट देण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ
सर्वोत्तम काळ: ऑक्टोबर ते मार्च (हिवाळा). या काळात हवामान आल्हाददायक असते आणि स्थलांतरित पक्षी मोठ्या संख्येने येथे उपस्थित असतात.
वेळ: हे उद्यान सकाळी ६:३० ते संध्याकाळी ४:३० पर्यंत उघडे असते. (टीप: मंगळवारी हे उद्यान पर्यटकांसाठी बंद असते).
तसेच दिल्ली-एनसीआर परिसरातील निसर्गरम्य वातावरणात पक्षीनिरीक्षणाचा आनंद घेण्यासाठी सुलतानपूर राष्ट्रीय उद्यान हे एक सर्वोत्तम ठिकाण आहे.
सुलतानपूर राष्ट्रीय पक्षी अभयारण्य जावे कसे?
रस्ता मार्ग: दिल्ली आणि गुरुग्रामवरून टॅक्सी, बस किंवा स्वतःच्या वाहनाने सहजरीत्या पोहोचता येते.
मेट्रो स्टेशन: गुरुग्राममधील 'हुडा सिटी सेंटर' (HUDA City Center) किंवा 'इफको चौक' हे जवळचे मेट्रो स्टेशन आहे.
विमानतळ: इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, दिल्ली (साधारण २५ किमी अंतरावर).
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
