शुक्रवार, 29 ऑगस्ट 2025
  1. लाईफस्टाईल
  2. आरोग्य
  3. आरोग्य सल्ला
Written By
Last Modified: शनिवार, 23 ऑगस्ट 2025 (22:30 IST)

साखरेची पातळी संतुलित करणारे 5 आयुर्वेदिक पदार्थ, त्यांचा तुमच्या आहारात दररोज समावेश करा

Ayurvedic foods for insulin sensitivity
foods to improve blood sugar: आजच्या काळात मधुमेह आणि रक्तातील साखरेचे असंतुलन ही एक सामान्य समस्या बनली आहे. बदलती जीवनशैली, फास्ट फूड, ताणतणाव आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे इन्सुलिन प्रतिरोध झपाट्याने वाढत आहे. जेव्हा शरीर इन्सुलिनला योग्य प्रतिसाद देत नाही, तेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करता येत नाही आणि हळूहळू ती मधुमेहाचे रूप धारण करते.
अशा परिस्थितीत, औषधांसह आहार आणि नैसर्गिक उपायांची भूमिका खूप महत्त्वाची बनते. या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी आयुर्वेद असे अनेक आहार सुचवतो, जे केवळ इन्सुलिन संवेदनशीलता वाढवतातच, परंतु संपूर्ण शरीर संतुलित आणि निरोगी ठेवतात.
 
आयुर्वेद मानतो की अन्न हे केवळ पोट भरण्याचे साधन नाही तर शरीर आणि मन संतुलित ठेवण्याचा आधार आहे. योग्य आहार केवळ रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करत नाही तर अग्नि (पाचन अग्नी) देखील मजबूत करतो आणि दोष (वात, पित्त, कफ) संतुलित करतो. जर तुम्ही तुमच्या आहारात काही आयुर्वेदिक पदार्थांचा समावेश केला तर ते तुमचे शरीर इन्सुलिनसाठी अधिक संवेदनशील बनवू शकते आणि मधुमेहासारख्या आजारांना प्रतिबंधित करण्यास मदत करू शकते.
खाली आपण त्या 5 आयुर्वेदिक पदार्थांबद्दल तपशीलवार माहिती घेऊया जे नैसर्गिकरित्या इन्सुलिन संवेदनशीलता वाढवू शकतात.
 
1. दालचिनी
दालचिनीला आयुर्वेदात "त्वचा" म्हणून ओळखले जाते आणि ते एक शक्तिशाली औषध मानले जाते. हा मसाला केवळ चव वाढवण्यासाठीच नाही तर साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यासाठी देखील प्रसिद्ध आहे. संशोधनातून असेही सिद्ध झाले आहे की दालचिनी इन्सुलिनची कार्यक्षमता वाढवून रक्तातील साखर कमी करण्यास मदत करते. जर अन्न किंवा चहामध्ये नियमितपणे घेतले तर ते ग्लुकोजचे शोषण नियंत्रित करते आणि शरीराला इन्सुलिनसाठी अधिक संवेदनशील बनवते. सकाळी रिकाम्या पोटी कोमट पाण्यात दालचिनी पावडर घेणे विशेषतः फायदेशीर मानले जाते.
 
2. मेथीचे दाणे
आयुर्वेदात मेथीला "तीक्ष्ण आणि उष्ण " गुणधर्म मानले जातात. या बिया मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी रामबाण उपाय मानल्या जातात. मेथीमध्ये विरघळणारे फायबर असते जे पचन आणि कार्बोहायड्रेट्सचे शोषण करण्याची प्रक्रिया मंदावते. हे रक्तातील साखरेमध्ये अचानक वाढ होण्यास प्रतिबंध करते आणि इन्सुलिन चांगले कार्य करते. आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून, मेथी वात आणि कफ संतुलित करते आणि अग्निला बळकटी देते. सकाळी रिकाम्या पोटी रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवलेले मेथीचे दाणे खाल्ल्याने इन्सुलिनची संवेदनशीलता सुधारते आणि हळूहळू रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित होऊ लागते.
3. कारला
कारला चवीला कडू असू शकतो, परंतु आयुर्वेदात तो मधुमेहासाठी सर्वात प्रभावी आहार मानला जातो. त्यात "पॉलीपेप्टाइड-पी" नावाचा घटक असतो, ज्याला वनस्पती इन्सुलिन देखील म्हणतात. हा घटक नैसर्गिक इन्सुलिनसारखे काम करतो आणि रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करतो. आयुर्वेदानुसार, कारला पित्त आणि कफ संतुलित करतो आणि शरीरातील विषारी पदार्थ काढून टाकतो. रिकाम्या पोटी त्याचा रस प्यायल्याने इन्सुलिनची संवेदनशीलता जलद वाढते. म्हणूनच मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी कारल्याचा रस नैसर्गिक औषध म्हणून शिफारसित केला जातो.
 
4. भारतीय आवळा
आयुर्वेदात आवळा हा "रसायन" म्हणजेच एक पुनरुज्जीवित फळ मानला जातो. तो व्हिटॅमिन सीचा सर्वात श्रीमंत स्रोत आहे आणि शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासोबतच रक्तातील साखर नियंत्रित करतो. आवळा अग्नि सुधारतो आणि शरीरात ग्लुकोजचा योग्य वापर सुनिश्चित करतो. त्याचे नियमित सेवन स्वादुपिंडाचे कार्य सुधारते आणि इन्सुलिनचा स्राव संतुलित करते. सकाळी रिकाम्या पोटी आवळ्याचा रस पिणे किंवा आहारात त्याचा समावेश करणे इन्सुलिन संवेदनशीलता वाढवण्यासाठी खूप उपयुक्त आहे.
 
5. हळद
आयुर्वेदात हळदीला "हरिद्रा" म्हटले जाते आणि ती औषधांची राणी मानली जाते. त्यात कर्क्यूमिन नावाचा घटक असतो, जो इन्सुलिन प्रतिरोध कमी करण्यास मदत करतो. हळद शरीरातील जळजळ कमी करते, जी मधुमेहाच्या रुग्णांमध्ये एक सामान्य समस्या आहे. आयुर्वेदात म्हटले आहे की हळद पित्त दोष संतुलित करते आणि रक्त शुद्ध करते. दूध किंवा कोमट पाण्यासोबत हळद घेतल्याने रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित होते आणि शरीर इन्सुलिनला चांगला प्रतिसाद देते.
 
अस्वीकरण: आरोग्य, सौंदर्य काळजी, आयुर्वेद, योग, धर्म, ज्योतिष, वास्तु, इतिहास, पुराण इत्यादी विषयांवर वेबदुनियावर प्रकाशित/प्रसारित केलेले व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ जनहित लक्षात घेऊन तुमच्या माहितीसाठी आहेत. वेबदुनिया याची सत्यता पुष्टी करत नाही. त्यापैकी कोणतेही वापरण्यापूर्वी तज्ञांचा सल्ला घ्या.
Edited By - Priya Dixit