घरगुती पूजेच्या वेळी अनेकदा एक प्रश्न उपस्थित होतो तो म्हणजे देवाला अर्पण केलेल्या वस्तूंचा पुनर्वापर करता येतो का? अनेक लोक पूजेमध्ये फुले, हार, तांदळाचे दाणे किंवा पाण्याचा पुनर्वापर करतात, पण हे योग्य आहे का? धर्मग्रंथ याला परवानगी देतात का, की हे अपवित्र मानले जाते?
हिंदू धर्मात, पूजेची पवित्रता आणि पावित्र्य यांना खूप महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे, धर्मग्रंथांमध्ये पूजेच्या वस्तूंच्या पुनर्वापरासंबंधी काही नियम स्पष्टपणे सांगितले आहेत, जे आवश्यक मानले जातात.
असे केल्यास पूजेचे पूर्ण फळ मिळत नाही
धर्मग्रंथांमध्ये, देवाला एकदा अर्पण केलेल्या वस्तूंना 'निर्माल्य' म्हटले जाते. नियमांनुसार, देवाला अर्पण केलेली फुले, हार किंवा तांदळाचे दाणे हे त्याच्या प्रसादाचा भाग बनतात. अशा वस्तू धुणे किंवा स्वच्छ करणे आणि नंतर दुसऱ्या पूजेमध्ये वापरणे अपवित्र मानले जाते. असे केल्याने पूजेचे पूर्ण फळ मिळत नाही, असा विश्वास आहे.
पाणी आणि दिव्यांसंबंधी नियम
पूजेसाठी वापरले जाणारे पाणी नेहमी ताजे असावे. कलशातील पाण्याचा अशुद्धीशी संपर्क आल्यास, ते पुन्हा वापरू नये. प्रत्येक पूजेनंतर तांब्याची किंवा पितळेची भांडी शुद्ध माती किंवा लिंबाने स्वच्छ करणे आवश्यक मानले जाते. त्याचप्रमाणे, दिवा लावताना, नवीन दिवा लावण्यापूर्वी जुन्या दिव्याची जळलेली वात आणि उरलेले तेल काढून टाकावे. तसेच
फुले, हार, नैवेद्य, चंदन लेप, कुंकू, अगरबत्ती, नारळ, तांदळाचे अखंड दाणे किंवा दिव्यातील उरलेले तेल यांचा पुनर्वापर करू नये.
या वस्तू पुन्हा वापरल्या जाऊ शकतात
धर्मग्रंथांमध्ये काही अपवादही नमूद आहे. गंगेचे पाणी कधीही शिळे मानले जात नाही आणि म्हणूनच ते पुन्हा वापरले जाऊ शकते. तुळशीची पाने देखील धुऊन विशेष परिस्थितीत देवाला पुन्हा अर्पण केली जाऊ शकतात. त्याचप्रमाणे, देवाच्या मूर्ती, शालिग्राम, घंटा, शंख, मंत्रमाळ आणि पूजेसाठी वापरलेली धातूची भांडी धुऊन पुन्हा वापरली जाऊ शकतात. असे मानले जाते की भगवान शिवाला अर्पण केलेले बेलपत्र तुटलेले किंवा डागाळलेले नसल्यास ते धुऊन पुन्हा अर्पण केले जाऊ शकते. तसेच पूजेसाठी वापरलेल्या वस्तूंचा आदर करणे हे एक धार्मिक कर्तव्य मानले जाते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
