चैत्र नवरात्र हा हिंदू धर्मातील एक अत्यंत पवित्र आणि महत्वाचा उत्सव आहे. यात माता दुर्गेच्या नऊ रूपांची (नवदुर्गा) पूजा केली जाते. हे नवरात्र चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील प्रतिपदा तिथीपासून सुरू होतात आणि रामनवमीपर्यंत चालतात. हे हिंदू नववर्षाची सुरुवातही मानले जाते (गुडी पाडवा / उगादी / चैत्री नवरात्र).
चैत्र नवरात्र २०२६ च्या मुख्य तारखा
सुरुवात: १९ मार्च २०२६, गुरुवार (प्रतिपदा तिथी सुरू होण्याची वेळ: सकाळी ६:५२ वाजता)
समाप्ती: २७ मार्च २०२६, शुक्रवार (रामनवमी)
कालावधी: ९ दिवस (१९ ते २७ मार्च)
(नोट: प्रतिपदा तिथी १९ मार्च सकाळी ६:५२ ते २० मार्च सकाळी ४:५२ पर्यंत आहे. उदय तिथीच्या आधारावर १९ मार्चपासून नवरात्र सुरू मानले जाते.)
घटस्थापना (कलश स्थापना) मुहूर्त
मुख्य शुभ मुहूर्त: १९ मार्च २०२६ रोजी सकाळी ६:५२ ते १०:१० (काही ठिकाणी ७:४३ पर्यंत मुख्य मुहूर्त सांगितला जातो).
अभिजित मुहूर्त (पर्यायी): सकाळी ११:४७ ते १२:३६.
या वेळेत घटस्थापना करून माता दुर्गेची पूजा सुरू केली जाते.
नवरात्रातील दिवसवार माता दुर्गेचे रूप, रंग आणि मुख्य पूजा
नवरात्रात दररोज एका रूपाची पूजा होते. यंदा रंग (Navratri Colors) देखील खास महत्वाचे असतात.
दिवस १: १९ मार्च (गुरुवार) - माता शैलपुत्री - रंग: पिवळा - घटस्थापना + शैलपुत्री पूजा
दिवस २: २० मार्च (शुक्रवार) - माता ब्रह्मचारिणी - रंग: हिरवा - चंद्र दर्शन
दिवस ३: २१ मार्च (शनिवार) - माता चंद्रघंटा - रंग: राखाडी / ग्रे - गौरी पूजा
दिवस ४: २२ मार्च (रविवार) - माता कुष्मांडा - रंग: केशरी / ऑरेंज
दिवस ५: २३ मार्च (सोमवार) - माता स्कंदमाता - रंग: पांढरा
दिवस ६: २४ मार्च (मंगळवार) - माता कात्यायनी - रंग: लाल
दिवस ७: २५ मार्च (बुधवार) - माता कालरात्री - रंग: निळा
दिवस ८: २६ मार्च (गुरुवार) - माता महागौरी - रंग: गुलाबी - अष्टमी + संधी पूजा (संधी मुहूर्त: सकाळी ११:२४ ते १२:१२)
दिवस ९: २७ मार्च (शुक्रवार) - माता सिद्धिदात्री - रंग: जांभळा / पर्पल - नवमी + कन्यापूजन + रामनवमी
महत्व आणि पूजाविधी
चैत्र नवरात्रात शक्ति उपासना, व्रत, जप, हवन आणि मातेच्या आराधनेने मन, बुद्धी आणि शरीर शुद्ध होते. हे नववर्षाची सुरुवात असल्याने नवीन संकल्प, सकारात्मक ऊर्जा आणि नवीन सुरुवात करण्यासाठी उत्तम काळ मानला जातो.
दुर्गा सप्तशती पठणाचे आध्यात्मिक महत्त्व
दुर्गा सप्तशती पठण करणे हे देवी अंबाचे आशीर्वाद मिळविण्याचा सर्वोत्तम मार्ग मानला जातो. हे पठण मानसिक शक्ती वाढवते आणि भीती, अडथळे आणि नकारात्मक उर्जेपासून संरक्षण करते. नियमित पठण केल्याने आत्मविश्वास वाढतो आणि शत्रूंचे अडथळे दूर होतात.
असे मानले जाते की हे पठण आजारांपासून संरक्षण करते आणि मनःशांती प्रदान करते. जो भक्त भक्ती आणि श्रद्धेने हे पठण करतो त्याला त्यांच्या जीवनात नक्कीच सकारात्मक बदल अनुभवायला मिळतील.
या नवरात्रात माता दुर्गा आपल्या भक्तांना शक्ती, यश, आरोग्य आणि समृद्धी प्रदान करतात.
