Veer Savarkar Jayanti 2026 Speech in Marathi स्वातंत्र्यवीर सावरकर जयंती भाषण मराठी

BY: वेबदुनिया फीचर टीम

Publish: Thu, 28 May 2026 (07:15 IST) Updated: Thu, 28 May 2026 (07:41 IST)

आदरणीय व्यासपीठ, वंदनीय गुरुजनवर्ग आणि येथे जमलेल्या माझ्या देशभक्त बंधू-भगिनींनो,

"ने मजसी ने परत मातृभूमीला, सागरा प्राण तळमळला..." अशी आर्त हाक मारून अथांग समुद्रालाही आपल्या देशभक्तीने हेलावून सोडणारे, क्रांतीचे धगधगते अग्निकुंड म्हणजेच स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर! आज अशा या महान क्रांतीसूर्याच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या स्मृतीस आणि अद्वितीय राष्ट्रभक्तीस मी कोटी कोटी वंदन करतो.

मित्रांनो, विनायक दामोदर सावरकर हे केवळ एक नाव नाही, तर तो देशासाठी जगण्याचा आणि देशासाठीच मरण्याचा एक ज्वलंत विचार आहे. 'स्वातंत्र्यवीर' ही पदवी त्यांना कोणत्याही सरकारने दिली नव्हती, तर भारतातील जनतेने त्यांच्या अथांग त्यागाला पाहून आदराने बहाल केली होती.

त्यांचे संपूर्ण आयुष्यच एक महाकाव्य होते. वयाच्या अवघ्या १५ व्या वर्षी, चाफेकर बंधूंच्या बलिदानाने प्रेरित होऊन, त्यांनी आपल्या कुलदेवतेसमोर देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी 'सशस्त्र क्रांतीचा' केतू उभारण्याची शपथ घेतली होती. पुण्यात शिकत असताना त्यांनी 'अभिनव भारत' या गुप्त संघटनेची स्थापना केली आणि परदेशी कपड्यांची पहिली जाहीर होळी करून ब्रिटिश सत्तेला उघड आव्हान दिले.

लंडनमध्ये कायद्याचा अभ्यास करत असतानाही त्यांनी क्रांतीची धग कमी होऊ दिली नाही. १८५७ च्या संग्रामाला इंग्रज 'बंड' म्हणत होते, पण सावरकरांनी इतिहास संशोधन करून जगाला सांगितले की, ते बंड नव्हते तर तो '१८५७ चे स्वातंत्र्यसमर' होते!

बंधू-भगिनींनो,

सावरकर म्हटले की आपल्याला आठवतो तो मार्सेलिसच्या समुद्रातील त्यांचा तो अद्भूत वेध! इंग्रजांच्या तावडीतून सुटण्यासाठी चालत्या जहाजातून समुद्रात घेतलेली ती उडी मानवी इतिहासातील शौर्याचा सर्वोच्च बिंदू आहे. त्यानंतर इंग्रजांनी त्यांना एका जन्माची नव्हे, तर तब्बल 'दोन जन्मठेपेची म्हणजेच ५० वर्षांची काळ्या पाण्याची शिक्षा' सुनावली. मानवी इतिहासात दोन जन्मठेपेची शिक्षा सुनावले गेलेले सावरकर हे एकमेव देशभक्त होते.

अंदमानच्या सेल्युलर जेलमधील तो छळ आठवला की अंगावर आजही काटा येतो. कोलूला बैलासारखे जुंपले जाणे, नारळाच्या काथ्या कुटून हाताला सुज येणे, दिवसाला केवळ दोन घोट पाणी मिळणे... या नरकयातना सावरकरांनी हसतमुखाने सहन केल्या. ज्या तुरुंगात साध्या कैद्यांना वेड लागायचे, तिथे सावरकरांनी तुरुंगाच्या भिंतींवर काट्या-खिळ्यांनी महाकाव्ये लिहिली आणि ती हजारो ओळींची कविता तोंडपाठ ठेवून देशात पोहोचवली. हा चमत्कार फक्त आणि फक्त सावरकरच करू शकत होते.

मित्रांनो,

सावरकर केवळ एक क्रांतिकारक नव्हते. ते एक द्रष्टे समाजसुधारक, प्रखर भाषाप्रभू आणि महान साहित्यिक होते. अंदमानमधून सुटल्यानंतर रत्नागिरीत स्थानबद्ध असताना त्यांनी जातीभेदाविरुद्ध तीव्र लढा दिला. हिंदू समाजातील अस्पृश्यता नष्ट करण्यासाठी त्यांनी 'पतित पावन मंदिराची' स्थापना केली. भाषा शुद्धीकरणासाठी त्यांनी अनेक परकीय शब्दांना मराठी पर्याय दिले; आज आपण वापरत असलेले 'दिग्दर्शक', 'प्राचार्य', 'नगरपालिका', 'संसद', 'चित्रपट' हे शब्द सावरकरांनीच मराठी भाषेला दिले आहेत.

आज स्वातंत्र्यवीर सावरकर आपल्यात नाहीत, पण त्यांनी लिहिलेले विचार, त्यांचे साहित्य आणि देशाप्रती असलेली त्यांची निष्ठा आपल्या रक्तामध्ये जिवंत आहे. "मातृभूमीच्या स्वातंत्र्यासाठी मरणे हेच माझे परमभाग्य" मानणाऱ्या या थोर सुपुत्राची जयंती साजरी करताना, आपणही आपल्या देशासाठी प्रामाणिकपणे जगण्याची प्रतिज्ञा घेतली पाहिजे.

शेवटी सावरकरांच्याच ओळींने मी माझ्या भाषणाचा समारोप करतो:

अनादि मी अनंत मी अवध्य मी भला |

मारिल रिपु जगति असा कवण जन्मला ||

अशा या प्रखर राष्ट्रवादाचे जनक, क्रांतीचे महामेरू स्वातंत्र्यवीर सावरकरांना मी पुन्हा एकदा त्रिवार अभिवादन करतो आणि थांबतो.

जय हिंद, जय भारत! वंदे मातरम!

भाषणासाठी काही टिप्स:

आवाज आणि टोन: हे भाषण वीर रसातील असल्यामुळे तुमचा आवाज चढ-उतारयुक्त, स्पष्ट आणि बाणेदार असावा.

कविता आणि घोषणा: सुरुवातीची आणि शेवटी दिलेली कविता म्हणताना आवाजात थोडा जोश आणि भावना असावी.